• 6284 sayılı Kanun kapsamında hâkim, silah taşıması kamu görevinin zorunlu bir parçası olsa dahi görev nedeniyle zimmette bulunan silahın kişinin kurumuna teslimine karar verebilir.
• Kişisel ruhsatlı silahın kolluğa teslimi ile görev silahının kuruma teslimi farklı tedbirlerdir.
• Kurum amiri, tedbir süresi sona ermeden veya tedbiri değiştiren ya da kaldıran yeni bir karar verilmeden görev silahını iade edemez. Teslim ve iade tutanakla yapılır.
• İlk tedbir en çok altı ay için verilebilir. Karara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Görev silahını teslim etme tedbiri nedir?

6284 sayılı Kanun kapsamında hâkim, silah taşıması görevin zorunlu bir unsuru olsa bile, hakkında önleyici tedbir kararı verilen kamu görevlisinin görevi nedeniyle zimmetinde bulunan silahı kendi kurumuna teslim etmesine karar verebilir. Görev silahı kolluğa değil kuruma teslim edilir; tedbir sona ermeden veya değiştirme ya da kaldırma kararı verilmeden kurum amiri silahı iade edemez.

Bu düzenlemenin güncel kanuni dayanağı, 6284 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendidir. Hüküm, silah taşımayı zorunlu kılan kamu görevleri bakımından ayrıca bir istisna tanımamıştır. Dolayısıyla görevin niteliği gereği silah taşıma zorunluluğunun bulunması, hâkimin bu tedbire karar vermesine tek başına engel değildir.

Kişisel silah ile görev silahı arasındaki fark nedir?

6284 sayılı Kanun silah teslimi bakımından iki farklı durumu birbirinden ayırır. Bu ayrım, teslim yerinin doğru belirlenmesi açısından önemlidir.

• Kanun m.5/1-g: Hakkında tedbir kararı verilen kişinin bulundurması veya taşımasına kanunen izin verilen kişisel silahları kolluğa teslim edilebilir.
• Kanun m.5/1-ğ: Kamu görevi nedeniyle kişinin zimmetinde bulunan görev silahı ise kendi kurumuna teslim edilir.

Bu nedenle kişisel ruhsatlı bir tabanca ile kamu kurumu tarafından zimmetlenen görev silahı aynı hukuki teslim prosedürüne tabi değildir. Somut olayda her iki tür silah da bulunuyorsa hâkim iki tedbire birlikte de karar verebilir.

6284 kapsamında başka tedbirlerin aynı kararda birlikte uygulanması da mümkündür. Örneğin iletişimin sınırlandırılması bakımından 6284 kararı varken üçüncü kişi üzerinden mesaj gönderilmesi veya çocukla kişisel ilişki yönünden refakatçi eşliğinde kişisel ilişki tedbiri farklı hukuki sorunlar doğurabilir. Bu tedbirlerin her biri kararın hüküm fıkrası üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Görev silahının teslimine kim karar verir?

Görev silahının kuruma teslimine ilişkin m.5/1-ğ tedbiri hâkim tarafından verilebilecek önleyici tedbirler arasındadır. Kanunun gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amirine tanıdığı doğrudan önleyici tedbir yetkisi ise m.5/1’in (a), (b), (c) ve (d) bentleriyle sınırlıdır. Görev silahının kuruma teslimini düzenleyen (ğ) bendi bu kapsamda değildir.

Bu nedenle, kolluk birimlerinin tedbir kararlarının uygulanmasındaki genel görevleri saklı olmakla birlikte, m.5/1-ğ kapsamında görev silahının teslim edilmesini öngören tedbirin hukuki dayanağı hâkim kararıdır.

Tedbir talebinin hangi makam üzerinden iletildiği ile tedbire kimin karar verebileceği birbirine karıştırılmamalıdır. 6284 sayılı Kanun başvurunun farklı merciler üzerinden yapılmasına imkân verir. Ancak görev silahının teslimi yönünden karar yetkisi bakımından m.5/1-ğ hükmü belirleyicidir.

Görev silahının kuruma teslimi nasıl uygulanır?

6284 Sayılı Kanuna İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin 26. maddesi, görev silahının teslim sürecini ayrıca düzenler.

Buna göre silah, kişinin görev yaptığı kuruma teslim edilir. Silahı kurum amiri teslim alır. Teslim alma işlemi kurum amiri, hakkında tedbir kararı bulunan kişi ve bir tanığın imzaladığı tutanakla kayıt altına alınır. Yönetmelik aynı usulün daha sonra yapılacak iade işleminde de uygulanmasını öngörür.

Buradaki en önemli ayrıntı, kurum amirinin silahı tedbir devam ederken geri verememesidir. Yönetmeliğe göre karar süresinin sonuna kadar veya tedbirin değiştirildiğini ya da kaldırıldığını gösteren yeni bir karar verilinceye kadar uygulama devam eder.

Dolayısıyla silah taşımanın o kamu görevi için zorunlu olması, kurum amirine tedbir devam ederken vardiya, görevlendirme veya benzeri gerekçelerle silahı geçici olarak geri verme yetkisi sağlamaz. Değişiklik gerekiyorsa tedbir kararının değiştirilmesi veya kaldırılması yönünden hukuki süreç işletilmelidir.

Teslim prosedürünün başka bir 6284 işlemiyle karıştırılmaması gerekir. Örneğin 6284 kapsamında kişisel eşya ve belgelerin kollukla teslimi farklı bir tedbir ve uygulama alanıdır.

Tedbir ne kadar sürer ve görev silahı ne zaman iade edilir?

6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Bu üst sınır, her kararın mutlaka altı ay süreceği anlamına gelmez. Hâkim somut olayın özelliklerine göre daha kısa süreli bir tedbir de belirleyebilir.

Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam ettiğinin anlaşılması hâlinde tedbirlerin süresinin ya da şeklinin değiştirilmesi veya devamına karar verilmesi mümkündür. Riskin ortadan kalktığının anlaşılması durumunda ise tedbir kaldırılabilir.

Görev silahının iadesi bakımından Uygulama Yönetmeliği özel bir kural getirir: kurum amiri, tedbir süresi sona ermeden veya tedbiri değiştiren ya da kaldıran yeni bir karar verilmeden silahı iade edemez. İade işlemi de teslimde olduğu gibi tutanakla yapılır.

Bununla birlikte, 6284 tedbirinin sona ermesi kamu kurumunun özel personel, güvenlik veya disiplin mevzuatına dayanan başka bir işlemi kendiliğinden ortadan kaldırdığı anlamına gelmez. Varsa bu tür ayrı bir idari işlemin hukuki dayanağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Görev silahının teslimi kararına nasıl itiraz edilir?

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen kararlara karşı ilgililer, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz dosyasının hangi mahkemeye gönderileceği Kanunun 9. maddesindeki görev dağılımına göre belirlenir. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Burada iki farklı hususun ayrılması gerekir. İtiraz süresinin başlangıcında tefhim veya tebliğ tarihi önem taşır. Buna karşılık Kanun ve Uygulama Yönetmeliği, tedbir kararının ilgilisine henüz tefhim veya tebliğ edilmemiş olmasının kararın uygulanmasına engel teşkil etmeyeceğini ayrıca düzenler.

İtiraz hazırlanırken yalnızca “görevim gereği silah taşımam zorunlu” denilmesi yeterli bir hukuki değerlendirme oluşturmaz. Çünkü m.5/1-ğ zaten silah taşımanın kamu görevi bakımından zorunlu olduğu ihtimalini açıkça kapsar. Somut itirazın, kararın dayanakları ve olayın dosyaya yansıyan özellikleri üzerinden değerlendirilmesi gerekir.

Görev silahının teslimi disiplin cezası veya görevden uzaklaştırma mıdır?

6284 sayılı Kanun m.5/1-ğ, kendi başına bir disiplin cezası veya görevden uzaklaştırma hükmü değildir. Düzenlenen işlem, şiddetin önlenmesi amacıyla öngörülen bir önleyici tedbirdir ve doğrudan görev silahının kuruma teslimini konu alır.

Bu nedenle yalnızca 6284 kapsamında görev silahının teslim edilmiş olması, ilgili kamu görevlisi hakkında disiplin cezası verildiği veya ceza hukuku anlamında suçluluğunun sabit olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.

Buna karşılık kamu görevlisinin silahsız olarak hangi görevde çalıştırılacağı, görev yerinin veya görev tanımının değiştirilip değiştirilemeyeceği ya da ayrıca bir disiplin veya idari süreç yürütülüp yürütülmeyeceği, görev yapılan kurumun özel mevzuatına ve somut olayda alınmış diğer idari kararlara bağlı olabilir. Bunlar 6284 tedbirinden ayrı hukuki meselelerdir.

Anayasa Mahkemesi görev silahı tedbirini nasıl ele aldı?

Anayasa Mahkemesinin S.M. [GK], B. No: 2016/6038, 20/6/2019 kararındaki olayda aile mahkemesi, diğer önleyici tedbirlerle birlikte kişinin ruhsatlı silahlarının kolluğa teslimine ve kamu görevi nedeniyle zimmetindeki görev silahının kurumuna teslimine karar vermiştir.

Daha sonra olayla ilgili ceza soruşturması kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmıştır. Anayasa Mahkemesinin ihlal değerlendirmesi ise görev silahının teslimine ilişkin tedbirin kendisinin hukuka aykırı olup olmadığına yönelik değildir. Mahkeme, tedbir kararındaki bazı ifadelerin ceza isnadı karşısında masumiyet karinesiyle bağdaşmaması üzerinde durmuştur.

Bu karar iki nedenle önemlidir. Birincisi, kişisel silahın kolluğa ve görev silahının kuruma teslimine ilişkin tedbirlerin aynı olayda birlikte uygulanabileceğini göstermektedir. İkincisi, 6284 kapsamında geçici ve önleyici tedbir uygulanmasının tek başına kişinin suçlu olduğunun kesinleştiği anlamına gelmediğini hatırlatmaktadır.

Tedbir kararına uyulmaması ne sonuç doğurabilir?

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarının gereklerine aykırı davranılması zorlama hapsi yaptırımına yol açabilir. Kanunun güncel düzenlemesine göre ilk ihlalde, ihlal edilen tedbirin niteliği ve aykırılığın ağırlığı dikkate alınarak üç günden on güne kadar zorlama hapsine karar verilebilir. Tekrarlanan ihlaller için süre on beş günden otuz güne kadar olup toplam zorlama hapsi süresi altı ayı geçemez.

Bu nedenle görev silahının teslimine yönelik açık bir mahkeme kararı varsa kararın hüküm kısmı esas alınmalıdır. Diğer 6284 tedbirlerinin ihlalinde de olayın ayrıntısı önemlidir. Örneğin yanlışlıkla arama, beğeni veya takip isteğinin tedbir ihlali bakımından değerlendirilmesi farklı olgulara bağlıdır.

Karar ve teslim sürecinde hangi noktalar kontrol edilmelidir?

Kamu görevlisinin görev silahını teslim etmesine ilişkin bir karar incelenirken özellikle şu ayrımlar önem taşır:

• Kararda m.5/1-g, m.5/1-ğ veya her iki tedbirden hangisinin bulunduğu,
• teslim konusu silahın kişisel silah mı yoksa görev nedeniyle zimmetli silah mı olduğu,
• tedbirin başlangıç ve bitiş süresi,
• tefhim veya tebliğ tarihi,
• kuruma teslim sırasında düzenlenen tutanak,
• tedbiri değiştiren, kaldıran veya uzatan daha sonraki bir karar bulunup bulunmadığı,
• 6284 tedbirinden bağımsız bir personel, disiplin veya idari işlem bulunup bulunmadığı.

Özellikle görev silahı ile kişisel silahın teslim yerlerinin karıştırılması uygulamada hukuki soruna yol açabilir. Kararın hüküm fıkrası ve kurumun teslim tutanağı birlikte kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Silah taşımak görevim için zorunluysa yine de görev silahımı teslim etmek zorunda mıyım?

Hâkim m.5/1-ğ kapsamında bu tedbire karar vermişse evet. Kanun, silah taşınmasının kamu görevi için zorunlu olduğu hâli açıkça tedbirin kapsamına alır.

Görev silahı polis merkezine mi teslim edilir?

Hayır. m.5/1-ğ kapsamındaki görev silahı kişinin kendi kurumuna teslim edilir. Kişisel olarak bulundurulan veya taşınan ve m.5/1-g kapsamına alınan silahların teslim yeri ise kolluktur.

Kolluk amiri acil durumda görev silahının teslimine kendisi karar verebilir mi?

Kanunun m.5/2 hükmünde kolluk amirine gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde tanınan doğrudan tedbir yetkisi m.5/1’in (a), (b), (c) ve (d) bentleriyle sınırlıdır. Görev silahını düzenleyen (ğ) bendi bu listede değildir.

Kurum amiri görev için ihtiyaç bulunduğunu söyleyerek silahı geçici olarak iade edebilir mi?

Uygulama Yönetmeliği buna izin vermez. Kurum amiri tedbir süresi bitmedikçe veya tedbirin değiştirildiğine ya da kaldırıldığına ilişkin yeni bir karar gelmedikçe silahı iade edemez.

Görev silahı teslimi tedbiri kaç ay sürer?

İlk tedbir kararı en çok altı ay için verilebilir; ancak hâkim daha kısa bir süre belirleyebilir. Şartların devam etmesi veya değişmesi hâlinde tedbir uzatılabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir.

6284 kararına itiraz süresi nedir?

Güncel düzenlemeye göre tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki haftadır. İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir ve bu karar kesindir.

Görev silahının teslimi kişinin suçlu olduğu anlamına gelir mi?

Hayır. Tedbir kararı ceza mahkûmiyeti değildir. Aynı olay hakkında ceza soruşturması veya ayrı bir idari süreç bulunabilir; bunların sonuçları kendi hukuki koşulları içinde değerlendirilir.

Karar henüz tebliğ edilmediyse uygulanmaz mı?

Hayır. 6284 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği, tedbir kararının ilgililere tefhim veya tebliğ edilmemiş olmasının kararın uygulanmasına engel olmayacağını düzenler. Buna karşılık itiraz süresinin hesabında tefhim veya tebliğ tarihi önemlidir.

Değerlendirme

6284 kapsamında kamu görevlisinin görev silahını teslim etmesine ilişkin tedbirin temel özelliği, silah taşıma zorunluluğunun tedbire engel olmaması ve görev silahının kolluğa değil kişinin kendi kurumuna teslim edilmesidir. Teslim ve iade tutanakla yapılır; kurum amiri karar süresi sona ermeden veya yeni bir değiştirme ya da kaldırma kararı olmadan silahı geri veremez.

Bununla birlikte 6284 tedbiri, kamu görevlisinin disiplin veya personel statüsüne ilişkin bütün sonuçları tek başına belirlemez. Somut olayda tedbir kararının hüküm kısmı ile görev yapılan kurumun ilgili personel mevzuatı birlikte incelenmelidir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.