6284 Kararıyla Kişisel İlişkinin Refakatçi Eşliğinde Kurulması

• 6284 sayılı Kanun m.5/1-ç, çocuk hakkında daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa hâkime bu ilişkinin refakatçi eşliğinde yürütülmesine, sınırlandırılmasına veya tamamen kaldırılmasına karar verme yetkisi tanır.
• Her uzaklaştırma veya koruma kararı, çocukla kişisel ilişkiyi kendiliğinden refakatli hâle getirmez. Kararın hüküm kısmı, tedbirin çocuğu kapsayıp kapsamadığı ve çocuğun üstün yararı birlikte değerlendirilir.
• Mahkeme özellikle uzman veya öğretmen refakatine karar vermişse görüşme, mevcut çocuk teslimi sistemi içinde müdürlükçe belirlenen teslim mekânında bu kişinin refakatinde yürütülür; gerekli görülürse gözlem ve tespitler tutanağa bağlanabilir.
• 6284 kapsamında verilen tedbir kararına karşı, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz mümkündür. Ancak kişisel ilişkinin uygulanmasına ilişkin ADM işlemleri bakımından farklı başvuru yolları bulunduğundan iki süreç birbirine karıştırılmamalıdır.

Refakatçi Eşliğinde Kişisel İlişki Ne Demektir?

Refakatçi eşliğinde kişisel ilişki, çocuğun diğer ebeveyn veya kişisel ilişki hakkı bulunan kişiyle görüşmesinin mahkemenin belirlediği bir üçüncü kişinin gözetimi altında yürütülmesidir. 6284 sayılı Kanun bakımından bu yöntem, daha önce kurulmuş kişisel ilişkinin güvenlik ve çocuğun üstün yararı nedeniyle daha kontrollü biçimde sürdürülmesine imkân veren önleyici tedbirlerden biridir.

Bu nedenle “refakatçi” kavramı, velayetin değiştirilmesiyle aynı şey değildir. Kişisel ilişki tamamen kaldırılmadığı sürece esasen görüşme devam eder; fakat görüşmenin yeri, süresi, biçimi ve yanında bulunacak kişi mahkeme kararının sınırları içinde belirlenir. Somut karar yalnız “refakatçi” diyebilir veya doğrudan “uzman/öğretmen refakatinde” gibi daha özel bir yöntem öngörebilir.

6284 Kapsamında Refakatçi Kararının Hukuki Dayanağı

6284 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi, çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kararı varsa hâkimin kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlandırılmasına veya tümüyle kaldırılmasına karar verebileceğini düzenler. Aynı esas, 6284 sayılı Kanun Uygulama Yönetmeliği m.21 içinde de ayrıca gösterilmiştir.

Burada önemli bir ayrım vardır. M.5/1-ç hükmü, “daha önce verilmiş” bir kişisel ilişki kararının varlığını esas alır. Daha önce kişisel ilişki kurulmamışsa bu bent, mevcut bir kişisel ilişki kararının refakatli hâle getirilmesi mekanizması olarak kullanılamaz. Bununla birlikte 6284 sayılı Kanun m.5/3, hâkime 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre velayet ve kişisel ilişki hakkında da karar verebilme yetkisi tanır.

Genel aile hukuku çerçevesinde ise Türk Medenî Kanunu m.323 ve m.324 önem taşır. TMK m.323, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkını düzenler. TMK m.324 ise kişisel ilişki sebebiyle çocuğun huzurunun tehlikeye girmesi veya diğer önemli sebeplerin bulunması hâlinde kişisel ilişki hakkının reddedilebilmesine ya da kaldırılabilmesine imkân verir.

Hangi Durumda Kişisel İlişkinin Refakatçi Eşliğinde Kurulmasına Karar Verilebilir?

6284 sayılı Kanun, her tedbir dosyasında otomatik olarak refakatçi görevlendirilmesini öngörmez. Hâkim, şiddet olgusu veya şiddet tehlikesi ile mevcut kişisel ilişki düzenini birlikte değerlendirir. Refakatli görüşme, kişisel ilişkinin tamamen kaldırılması ile hiçbir ek sınırlama olmadan sürdürülmesi arasında daha kontrollü bir seçenek olabilir.

Özellikle çocuğun güvenliği ve duygusal durumu bakımından gözetimsiz görüşmenin sakınca doğurabileceği, buna karşılık kişisel ilişkinin bütünüyle kaldırılmasının gerekli görülmediği olaylarda refakatli model gündeme gelebilir. Ancak hangi tedbirin uygun olduğu önceden soyut bir formülle belirlenemez. Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, mevcut tedbirlerin kapsamı, taraflar arasındaki şiddet riski ve daha önceki kişisel ilişki düzeninin uygulanma biçimi somut dosyada birlikte ele alınır.

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesine ilişkin sistem de çocuğun üstün yararını merkeze alır. Adalet Bakanlığının 25.10.2024 tarihli resmî görüşünde, ilgili yönetmeliğin üçüncü kişi, uzman veya öğretmen refakatinde kişisel ilişkiye ilişkin hükümleri aktarılmış ve uygulamada çocuğun üstün yararının esas olduğu açıklanmıştır.

Refakat Kararı Bir Ceza mıdır?

Refakat şartını, tek başına cezalandırma amacı taşıyan bir yaptırım gibi okumak doğru değildir. Düzenlemenin odağında koruma ihtiyacı ile çocuğun kişisel ilişkisinin güvenli biçimde yürütülmesi vardır. Bu nedenle refakatli görüşmenin kapsamı da mahkeme kararındaki koruma ihtiyacına göre belirlenmelidir.

Refakatçi Kim Olabilir ve Görüşme Nerede Yapılır?

“Refakatçi eşliğinde kişisel ilişki” denildiğinde refakatçinin mutlaka belirli bir meslek mensubu olacağı sonucu çıkarılamaz. Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmeliğin 38. maddesinde, çocuğun üstün yararı gerektiriyor ve mahkeme bu yönde karar veriyorsa kişisel ilişkinin üçüncü kişi refakatinde gerçekleştirileceği belirtilir.

Mahkeme kararında özellikle uzman veya öğretmen refakati öngörülmüşse uygulama daha belirgindir. Resmî düzenlemeye göre görüşme, müdürlükçe belirlenen teslim mekânında uzman veya öğretmen refakatinde gerçekleştirilir. Süreç sırasında gerekli görülürse uzman ya da öğretmen mesleki müdahalede bulunabilir ve gözlem ile tespitlerini içeren tutanak düzenleyebilir. Çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa bu tutanak, kişisel ilişki kararını veren aile mahkemesine sunulabilir.

Bu yüzden mahkeme kararında “refakatçi”, “uzman”, “öğretmen” veya belirli bir üçüncü kişi ifadelerinden hangisinin kullanıldığı önemlidir. Karar metninin öngörmediği bir kişiyi tarafların kendi aralarında refakatçi olarak seçmesi, mahkeme kararının usulüne uygun yerine getirildiği anlamına gelmeyebilir.

Her 6284 Kararı Çocukla Kişisel İlişkiyi Refakatli Hâle Getirir mi?

Hayır. “6284 kararı var” bilgisi tek başına kişisel ilişkinin nasıl yürütüleceğini göstermez. Uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, çocuğa yaklaşmama, kişisel ilişkiyi sınırlama ve gizlilik tedbirleri farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle önce kararın hüküm fıkrası okunmalıdır.

Tedbir Yalnız Diğer Ebeveyn Lehineyse

Adalet Bakanlığının 12.02.2025 tarihli resmî uygulama görüşünde, müşterek çocuk lehine ayrıca bir uzaklaştırma kararı yoksa kişisel ilişkinin çocuk görüşme merkezlerinde taraflar karşı karşıya getirilmeden, uygun zaman aralıkları ve gerekli güvenlik önlemleriyle yürütülebileceği değerlendirilmiştir.

Bu konu, sitedeki iletişim yasağı varken ortak çocuk hakkında iletişim başlıklı içerikle de bağlantılıdır. Çünkü çocukla kişisel ilişki hakkının bulunması, diğer ebeveynle doğrudan ve sınırsız iletişim kurulabileceği anlamına gelmez.

Çocuğun Kendisi Hakkında Yaklaşmama Tedbiri Varsa

Aynı Bakanlık görüşünde, müşterek çocuk lehine ve kişisel ilişki hakkı bulunan kişi aleyhine 6284 sayılı Kanun m.5/1-c kapsamında yaklaşmama tedbiri verilmişse, tedbir süresince kişisel ilişki kararının yerine getirilemeyeceği değerlendirilmiştir. Burada belirleyici nokta, yaklaşmama tedbirinin doğrudan çocuğu korunan kişi olarak kapsamasıdır.

Kararda m.5/1-d Kapsamındaki Çocuklara Yaklaşmama Tedbiri Varsa

6284 sayılı Kanun m.5/1-d, çocuklara yaklaşmama tedbirini düzenlerken “kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere” ifadesini içerir. Adalet Bakanlığının 2025 tarihli görüşü, bu tür bir kararın kişisel ilişkiye etkisi tereddütlü ise tedbir kararını veren mahkemeden açıklama alınarak buna göre işlem yapılması gerektiğini belirtir.

Çocuk Hakkında Gizlilik Kararı Varsa

6284 sayılı Kanun m.8/6 kapsamında çocuğun kimlik ve adres bilgilerinin gizli tutulmasına karar verilmesi ayrıca değerlendirilmelidir. Adalet Bakanlığının 12.02.2025 tarihli görüşünde, gizlilik kararı doğrudan müşterek çocuğu kapsıyorsa çocuğun üstün yararı ve tedbirle korunan hukuki menfaat nedeniyle gizlilik tedbiri boyunca kişisel ilişkinin yerine getirilmemesi gerektiği yönünde görüş bildirilmiştir. Bu sonuç, kanun maddesinde “gizlilik varsa kişisel ilişki otomatik durur” şeklinde yazılı bir kural değil; Bakanlığın yayımladığı uygulama değerlendirmesidir.

Refakatçi Kararında Hangi Noktalar Açık Olmalıdır?

Uygulamada uyuşmazlığın önemli bir kısmı “refakatçi var mı?” sorusundan değil, kararın tam olarak nasıl uygulanacağının belirsiz kalmasından doğabilir. Bu nedenle kişisel ilişki kararının ve 6284 tedbirinin hüküm kısımları birlikte okunmalıdır.

• Refakat şartının hangi çocuk veya çocuklar bakımından verildiği,
• refakatçinin üçüncü kişi mi, uzman mı, öğretmen mi olduğunun belirtilip belirtilmediği,
• kişisel ilişkinin gün ve saatleri,
• görüşmenin belirli bir teslim mekânında yapılıp yapılmayacağı,
• yaklaşmama veya iletişim yasağının diğer ebeveynle teması nasıl etkilediği,
• çocuğun kendisinin ayrıca 6284 tedbiri veya gizlilik kararı kapsamında bulunup bulunmadığı

birlikte değerlendirilmelidir. Tarafların karar metnindeki boşluğu kendi yorumlarıyla doldurması, özellikle yaklaşmama veya iletişim yasağı bulunan dosyalarda tedbire aykırılık tartışması yaratabilir. Üçüncü kişi üzerinden temasın tedbir kararları bakımından doğurabileceği sorunlar için 6284 kararı varken üçüncü kişi üzerinden mesaj başlıklı açıklama ayrıca incelenebilir.

Refakat Tedbirinin Süresi Değiştirilebilir mi ve Karara İtiraz Edilebilir mi?

6284 sayılı Kanun m.8/2 uyarınca tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması hâlinde tedbirin süresi ya da şekli değiştirilebilir; tedbir kaldırılabilir veya aynen devam ettirilebilir. Dolayısıyla refakat şartının bir kez konulmuş olması, her durumda süresiz ve değişmez olduğu anlamına gelmez.

6284 sayılı Kanun kapsamında verilen kararlara karşı m.9 uyarınca tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz mercii kararını kanunda öngörülen usule göre inceler ve itiraz üzerine verilen karar kesindir.

Burada iki farklı başvuru alanını ayırmak gerekir. Refakat şartını getiren veya başka bir 6284 tedbirini içeren mahkeme kararına karşı başvuru 6284 sayılı Kanun çerçevesindedir. Buna karşılık Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğünün çocuk teslimi veya kişisel ilişkinin yerine getirilmesine ilişkin işlem ve kararları, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/E kapsamında ayrı bir şikâyet ve itiraz sistemine tabidir. Hangi işlemden şikâyet edildiği belirlenmeden yalnızca tek bir süreye dayanmak doğru olmaz.

Refakatçi Eşliğinde Kişisel İlişki Kararı Nasıl Uygulanır?

Aile mahkemelerinin çocuk teslimi veya çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin ilam ve tedbir kararları, mevcut sistemde Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından; müdürlük bulunmayan yerlerde ise Bakanlıkça belirlenen hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlükleri eliyle yerine getirilir. Uzman veya öğretmen refakati açıkça kararlaştırılmışsa görüşme, müdürlükçe belirlenen teslim mekânında bu refakat altında yürütülür.

Uzman veya öğretmenin görevi yalnızca fiziksel olarak aynı yerde bulunmaktan ibaret değildir. Mevzuat, gerekli olduğunda mesleki müdahale yapılmasına ve gözlem ile tespitlerin tutanağa geçirilmesine imkân tanır. Çocuğun üstün yararı gerektirirse bu tutanak aile mahkemesine sunulabilir. Böylece mahkeme, kişisel ilişki düzeninin sürdürülmesi, değiştirilmesi veya başka bir tedbire ihtiyaç bulunup bulunmadığı konusunda güncel bilgiye ulaşabilir.

Öte yandan refakatli kişisel ilişki, diğer ebeveynle doğrudan iletişim yasağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Teslim ve görüşme sürecinde kararda izin verilen kanalların ve ADM tarafından belirlenen usulün dışına çıkılmaması gerekir. Konunun genel aile hukuku çerçevesi için sitedeki aile hukuku sayfası incelenebilir.

Değerlendirmede Hangi Belgeler Birlikte Okunmalıdır?

Refakatli kişisel ilişki uyuşmazlığında tek bir belge çoğu zaman yeterli değildir. Özellikle aşağıdaki belgelerin tarih ve hüküm içerikleri birlikte değerlendirilmelidir:

• 6284 tedbir kararının tam metni ve hüküm fıkrası,
• daha önce verilmiş kişisel ilişki veya velayet kararı,
• varsa kişisel ilişkiyi refakatli, sınırlı veya kaldırılmış hâle getiren sonraki mahkeme kararı,
• çocuk hakkında ayrıca verilmiş yaklaşmama veya gizlilik tedbiri,
• ADM tarafından düzenlenmiş teslim emri, tutanak veya uzman gözlem belgesi,
• tedbir kararının tefhim veya tebliğine ilişkin kayıtlar.

Özellikle farklı tarihlerde verilmiş kararlar varsa, daha yeni kararın önceki kişisel ilişki düzenini hangi ölçüde değiştirdiği açıkça belirlenmelidir. “Eski boşanma kararında görüşme vardı” veya “sonradan 6284 kararı çıktı” şeklindeki tek cümlelik bilgiler, güncel uygulama biçimini belirlemek için yeterli olmayabilir.

Sık Sorulan Sorular

6284 kararı varsa çocukla görüşme otomatik olarak yasaklanır mı?

Hayır. Tedbirin türü ve kimi koruduğu belirleyicidir. Çocuk hakkında ayrıca yaklaşmama veya kişisel ilişkiyi kaldırma tedbiri yoksa mevcut kişisel ilişki bazı dosyalarda güvenlik önlemleriyle sürdürülebilir. Buna karşılık çocuğun kendisini kapsayan yaklaşmama veya kişisel ilişkiyi kaldırma kararı varsa sonuç değişir.

Refakatçi mutlaka psikolog veya sosyal çalışmacı mıdır?

Hayır. Kanun “refakatçi” kavramını kullanır; uygulama düzenlemesi ise üçüncü kişi refakati ile uzman veya öğretmen refakatini ayrı biçimde ele alır. Mahkeme özellikle uzman veya öğretmen refakati öngörmüşse bu kararın gereği mevcut ADM sistemi içinde yerine getirilir.

Anne veya baba kendi yakınının refakatçi olmasını kararlaştırabilir mi?

Mahkeme kararında buna imkân veren açık bir düzenleme yoksa tarafların tek taraflı biçimde refakatçi belirlemesi güvenli değildir. Refakatçinin kimliği ve görüşmenin yöntemi karar metnine ve uygulamayı yürüten birimin talimatına göre belirlenmelidir.

Refakatli görüşme yalnız çocuk görüşme merkezinde mi yapılır?

Mahkeme uzman veya öğretmen refakatinde kişisel ilişkiye karar vermişse ilgili düzenleme görüşmenin müdürlükçe belirlenen teslim mekânında yapılmasını öngörür. Farklı bir üçüncü kişi refakati söz konusuysa mahkeme kararının hüküm kısmı esas alınmalıdır.

Refakat şartı sonradan kaldırılabilir mi?

Evet. 6284 kapsamındaki tedbirlerin süresi ve şekli koşullara göre değiştirilebilir, kaldırılabilir veya devam ettirilebilir. Bununla birlikte değişiklik kendiliğinden olmaz; yetkili merciin yeni değerlendirmesi ve kararı gerekir.

Refakatli görüşme kararına itiraz süresi nedir?

Refakat şartı 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararının bir parçasıysa, Kanun m.9 uyarınca tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. ADM’nin uygulama işlemine yönelik şikâyet ise farklı hukuki dayanağa tabidir; bu iki yol birbirine karıştırılmamalıdır.

Genel Değerlendirme

6284 kararıyla kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulması, her koruma kararının otomatik sonucu değildir. Öncelikle daha önceki kişisel ilişki kararı, ardından 6284 tedbirinin tam hükmü ve çocuğun bizzat korunup korunmadığı incelenmelidir. Mahkeme, somut riskin niteliğine göre refakatli görüşme, sınırlama veya kişisel ilişkinin tamamen kaldırılması seçeneklerinden birini değerlendirebilir.

Uygulamada en önemli ayrım şudur: diğer ebeveyn lehine verilmiş bir uzaklaştırma kararı ile çocuğun kendisini koruyan yaklaşmama veya gizlilik tedbiri aynı sonucu doğurmaz. Ayrıca “refakatçi” ile “uzman/öğretmen refakati” ifadeleri de birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Kararın gün, saat, yer ve refakat biçimi yönünden açık okunması, hem tedbirin amacının korunması hem de çocuğun kişisel ilişki sürecinin hukuka uygun yürütülmesi için gereklidir.

Kişisel değerlendirme için bir avukattan hukuki destek alınması gerekir.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.

Yazar: Av Batuhan Can ZANBAK   Yayınlanma Tarihi: 11.08.2026   Son Güncellenme Tarihi: 11.08.2026