Yabancı Çalışan Başka Grup Şirketine Geçirilirken Çalışma İzni Nasıl Değerlendirilir?
Bir işverene bağlı süreli çalışma izni, yabancı çalışanın aynı gruptaki bütün şirketlerde çalışmasına izin vermez. A şirketi adına düzenlenmiş izinle, ayrı tüzel kişiliği bulunan B şirketinde çalışmaya başlanamaz. İşveren değişiyorsa yeni işveren bakımından çalışma izni alınması gerekir; başvuru ilk başvuru esaslarıyla değerlendirilir.
Buna karşılık aynı işverenin başka şubesine geçiş, farklı bir grup şirketine geçişle aynı işlem değildir. Şube veya görev değişikliğinde Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 26. maddesindeki koşullar ve Bakanlık işlemleri incelenir. Şirketlerin ortaklarının, yöneticilerinin veya adreslerinin aynı olması bu ayrımı ortadan kaldırmaz.
Bu yazı, esas olarak işverene bağlı süreli çalışma izniyle çalışan yabancıların grup içi geçişine ilişkindir. İznin türü, mevcut işveren, fiilî çalışma yeri ve yeni görev birlikte değerlendirilmelidir.
Grup Şirketleri Arasında Geçişte Mevcut Çalışma İzni Neden Yeterli Olmaz?
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasında izin; belirli işverenin belirli işyerinde veya aynı işkolundaki işyerlerinde, belirli bir işte çalışma şartına bağlanmıştır. Aynı maddenin ikinci fıkrası ise farklı işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvuruların ilk başvuru kapsamında değerlendirileceğini düzenler.
Dolayısıyla personelin şirket grubunda kalması ile izin bakımından işvereninin aynı kalması farklı konulardır. Örneğin A Üretim AŞ ile B Pazarlama Ltd. Şti. aynı holding bünyesinde bulunsa da B şirketi, A şirketinin şubesi sayılmaz. Çalışanın yeni işvereni B şirketi olacaksa A şirketiyle bağlantılı izin, kendiliğinden B şirketini kapsamaz.
Bakanlık da çalışma iznine ilişkin sık sorulan soruların 33 ve 34. cevaplarında, iznin iş, işyeri ve adres bağlantısını; başka işverenin işyerinde çalışmak için yeni izin gerektiğini açıklamaktadır.
Şube Değişikliği ile Ayrı Grup Şirketine Geçiş Nasıl Ayrılır?
İlk kontrol, gidilecek yerin kurumsal adından önce işverenin hukuki kimliğine yönelmelidir. Ticaret sicili ve MERSİS kayıtları, iş sözleşmesindeki taraf, mevcut izin bilgileri ve SGK işyeri kayıtları karşılaştırılmalıdır. Farklı SGK işyeri sicili bulunması tek başına farklı tüzel kişilik olduğunu göstermez; aynı işverenin birden fazla işyeri bulunabilir.
| Planlanan işlem | Belirleyici kontrol | Çalışma izni yönünden yaklaşım |
| A şirketinden ayrı tüzel kişiliği olan B şirketine geçiş | İşveren tarafının değişmesi | Yeni işveren bakımından izin; ilk başvuru esasları |
| Aynı şirketin aynı işkolundaki başka şubesine geçiş | Aynı işveren, kayıtlı şube ve uygun görev | Yönetmelik m.26 kapsamında değişiklik değerlendirmesi |
| Aynı işyerinde görev değişikliği | Yeni görevin mevcut işle uyumu ve mesleki koşullar | m.26’daki şartların ve izin kapsamının kontrolü |
| Aynı işverenin başka ildeki şubesine geçiş | Şube değişikliği şartları ve yeni adres | Başvuru uygun bulunursa izin belgesinin yenilenmesi |
| Geçici görevlendirme veya birden fazla şirket için çalışma | Gerçek çalışma düzeni, işveren ve hizmet verilen işyeri | Görevlendirme belgesinden bağımsız izin kapsamı incelemesi |
Unvan değişikliği, birleşme veya işyeri devri içeren işlemlerde yalnızca eski ve yeni şirket adlarına bakılarak sonuç çıkarılmamalıdır. Tüzel kişiliğin devam edip etmediği ve işveren değişikliğinin niteliği belirlendikten sonra çalışma izni işlemi somut yapıya göre değerlendirilmelidir.
Aynı İşverenin Başka Şubesinde Çalışmak İçin Hangi Şartlar Aranır?
Uygulama Yönetmeliği’nin 26. maddesinin birinci fıkrası, aynı işverene ait işyerinde farklı görevde veya aynı işkolundaki diğer şubelerde çalışmayı belirli koşullara bağlar:
- Değişiklik talebini içeren başvuru işveren tarafından sistem üzerinden Bakanlığa iletilmelidir.
- Çalışılacak yeni şube işverenin ticaret siciline kayıtlı olmalıdır.
- Yabancının yapacağı iş mesleki yeterlilik veya ön izin gerektirmemeli; mevcut işiyle benzer veya uyumlu olmalıdır.
- Başvuru Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğünce uygun bulunmalıdır.
Aynı işverenin şubesi olması, bildirimsiz ve onaysız geçiş yapılabileceği anlamına gelmez. Başka ildeki şubeye ilişkin başvuru uygun bulunursa çalışma izni belgesi Bakanlıkça yenilenir. Mesleki yeterlilik veya ön izin gerektiren görevler ise bu kolaylaştırılmış değişiklik yoluna kendiliğinden dâhil edilemez.
Ayrıca Yönetmeliğin geçici 1. maddesi, şube veya görev değişikliği uygulamasını gerekli teknik çalışmaların tamamlanmasına bağlar. Bu nedenle somut başvuruda kullanılacak güncel işlem kanalı ve uygulama esasları Bakanlıktan teyit edilmelidir. Sistemde bir alanın bulunması veya talebin iletilmesi, değişikliğin onaylandığı anlamına gelmez.
Yeni Grup Şirketinin Başvurusu Uzatma Sayılır mı?
Farklı işverene geçiş, aynı işveren yanında çalışma izninin uzatılmasıyla bir tutulmaz. Kanun m.10/2 ve Yönetmelik m.27/3 uyarınca yeni işveren için yapılan başvuru, ilk başvuru usul ve esaslarına tabidir. Genel süreli izin rejiminde ilk başvuruda izin, sözleşme süresini aşmamak üzere en çok bir yıl için verilebilir; özel süre düzenlemeleri ayrıca saklıdır.

Bu, çalışanın önceki kanuni çalışma geçmişinin her bakımdan silindiği anlamına gelmez. Ancak önceki işveren yanında uzatma için öngörülen süreler, yeni grup şirketine otomatik taşınamaz. Yeni işverenin ve yeni işin başvuru tarihindeki koşulları yeniden incelenir.
İstihdam, mali yeterlilik ve ücret koşulları ile sektörel istisnalar Bakanlığın güncel çalışma izni değerlendirme kriterleri üzerinden kontrol edilmelidir. Eski şirketin kriterleri karşılaması, yeni şirketin de karşılamış olduğu sonucunu doğurmaz. Grup genelindeki çalışan sayısı veya mali verilerinin kullanılabilmesi de ilgili kriterde buna imkân tanınmasına bağlıdır.
İlk Altı Ayda İşveren Değişikliği İçin Genel Bir Serbestlik Var mı?
Hayır. Yönetmelik m.15/5, uzatılmış izinler dışındaki işverene bağlı izinlerde ilk altı ay içinde başka işverene geçiş için yapılacak yurt içi başvuruların usul ve esaslarını Genel Müdürlüğün belirlemesine bırakır.
Güncel değerlendirme kriterlerinin B/12.1 düzenlemesi de belirli sektör, meslek veya iş temelindeki kriter muafiyetlerinden yararlanılarak izin verilen yabancılar için özel bir sınırlama getirir. İzin başlangıcından itibaren altı ay içinde, farklı işveren yanında ve belirtilen sektör, meslek veya iş dışında çalışmak üzere yapılan yurt içi başvurular, mücbir sebepler hariç olumsuz değerlendirilir. Bu kural bütün yabancılar için genel bir işveren değiştirme yasağı şeklinde okunmamalıdır; mevcut iznin hangi istisnaya dayanılarak verildiği araştırılmalıdır.
Başvuru Sürerken Yeni Şirkette Çalışmaya Başlanabilir mi?
Yeni işveren adına başvuru yapılması, tek başına o işverende çalışma hakkı vermez. Mevcut iznin bitiş tarihinin henüz gelmemiş olması da ayrı tüzel kişilikteki yeni işveren için çalışma yetkisi oluşturmaz. Yeni işyerindeki fiilî başlangıç, gerekli izin ve iznin geçerlilik başlangıcı gözetilerek planlanmalıdır.
Burada sık karıştırılan kural, Yönetmelik m.27/5’teki uzatma sürecidir. Süresinde uzatma başvurusu yapılan yabancı, izin süresi bittikten sonra değerlendirme devam ederken en fazla 90 gün çalışabilir; ancak yapılan iş ve çalışılan işyeri değişmemelidir. Bu imkân başka grup şirketinde işe başlama izni olarak kullanılamaz.
Yeni başvurunun ilk başvuru esaslarına tabi olması, her durumda yabancının Türkiye’den çıkması gerektiği anlamına da gelmez. Yurt içinden başvuru imkânı; yabancının geçerli belgeleri, yasal kalış durumu ve kendisine uygulanacak başvuru koşulları üzerinden ayrıca belirlenmelidir.
İnsan Kaynakları Hangi Belgeleri Birlikte Kontrol Etmeli?
İzin, sözleşme ve bordro işlemleri farklı birimlerde yürütülse de aynı geçiş planına bağlanmalıdır. Kontrol dosyasında şu belgelerin birlikte bulunması yararlıdır:
- Mevcut izin ve başvuru kaydı: İzin türü, başlangıç ve bitiş tarihleri, işveren, işyeri, görev ve varsa şerhler.
- Şirket ve şube kayıtları: Ticaret sicili, MERSİS bilgileri, tüzel kişilik veya şube ilişkisi ve SGK işyeri sicilleri.
- Geçişin hukuki belgesi: İş sözleşmesi, devir veya görevlendirme protokolü; yeni işverenin ve çalışma yerinin açık gösterimi.
- Yeni görev ve ücret bilgileri: Fiilî iş tanımı, görev yeri, çalışma biçimi, ücret ve gerekiyorsa mesleki belgeler.
- Yeni işverene ait başvuru belgeleri: Uygulanacak istihdam ve mali yeterlilik koşullarını ya da istisnayı gösteren kayıtlar.
- Ortak tarih çizelgesi: Eski işyerindeki son çalışma, yeni izin başlangıcı, Bakanlık bildirimleri, SGK işlemleri ve yeni işyerindeki fiilî başlangıç.
Bu liste bir hazırlık kontrolüdür; Bakanlığın somut başvuruda isteyeceği belgelerin yerine geçmez. Özellikle sözleşmedeki şirket ile izin kaydındaki şirketin, ücret bildirimi ile bordronun ve belirtilen adres ile fiilî işyerinin uyumu incelenmelidir.
SGK Nakli ve Eski İznin Sonlandırılması Nasıl Koordine Edilir?
SGK çıkışı veya işe giriş bildirimi, çalışma izninin yeni işverene geçtiğini göstermez. 6735 sayılı Kanun m.22/2 uyarınca sosyal güvenlik yükümlülükleri kendi mevzuatındaki sürelerde yerine getirilir. Bakanlığa yapılacak bildirimler de ayrıca takip edilmelidir.
Kanun m.22/1, çalışmanın başlaması ve sona ermesi ile iznin iptalini gerektiren hâllerin 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmesini öngörür. Bu süre, yabancının yeni şirkette izinsiz çalışabileceği bir geçiş süresi değildir. Eski işverendeki çalışma gerçekten sona ermişse bildirim, yeni başvurunun sonucunu beklemek gerekçesiyle ertelenmemelidir.
Eski iznin iptali de yalnızca kart üzerindeki bitiş tarihi bakımından değerlendirilmemelidir. Yönetmelik m.57/2-3 uyarınca çalışma izni geçersiz hâle geldiğinde buna bağlı ikamet hakkı sona erer; varsa başka bir nedenle geçerli ikamet izni bundan ayrı değerlendirilir. Bu nedenle ayrılış, sonlandırma ve yeni başvuru tarihleri, yabancının yasal kalış durumu gözetilerek birlikte planlanmalıdır.
İş sözleşmesinin devamı ve kıdem yönünden ayrı değerlendirme için grup şirketleri arasında personel nakli, kıdem ve sözleşme yazısı incelenebilir. Çalışma izninin yeni işveren için alınması ile işçilik haklarının korunması birbirinin yerine geçen işlemler değildir.
İzin Türü Farklıysa Değerlendirme Değişir mi?
Evet. Süresiz çalışma izni, Turkuaz Kart, bağımsız çalışma izni ve özel statüler, işverene bağlı süreli izinle aynılaştırılmamalıdır. Özellikle bağımsız çalışma izninin kendi ad ve hesabına çalışma için verildiği unutulmamalı; bu belge her türlü bağımlı iş ilişkisi için genel izin sayılmamalıdır.
Yönetmelik m.26/3, Turkuaz Kart, bağımsız çalışma izni ve süresiz çalışma izninde işyeri veya görev değişikliğinin, yeni işyerinde çalışmaya başlamadan en geç 10 gün önce yabancı tarafından Bakanlığa bildirilmesini düzenler. İzin türünün sağladığı çalışma hakkı ile bu bildirim yükümlülüğü birlikte kontrol edilmelidir.
Geçiş Yapılmış veya Başvuru Reddedilmişse Ne Yapılmalı?
Fiilî geçiş yapılmışsa önce mevcut izin kapsamı, hangi şirket için çalışıldığı ve başlangıç tarihi belirlenmelidir. Başvuru sonradan yapılmış diye önceki çalışma döneminin kendiliğinden hukuka uygun hâle geldiği varsayılmamalıdır. Gerçeğe aykırı bordro, geçmiş tarihli görevlendirme veya fiilî durumu gizleyen kayıtlarla çözüm aranmamalıdır.
Başvuru reddedilmişse ret gerekçesi; işveren kimliği, kriterler, görev, izin türü ve geçiş tarihleriyle karşılaştırılmalıdır. 6735 sayılı Kanun m.21/2 uyarınca Bakanlığın kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde idari yargı yolu açıktır. İtiraz yapılması, yeni işverende çalışma yetkisi verildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.
Geçişin doğru kurulması için belirleyici soru şudur: Yeni işveren, işyeri ve görev; yabancının mevcut çalışma hakkının kapsamında mı, yoksa yeni bir izin veya uygun bulunması gereken değişiklik işlemi mi gerektiriyor? Personel nakli, bu soru cevaplandıktan sonra izin ve bildirim takvimiyle birlikte yürütülmelidir.
Temel düzenlemeler olan 6735 sayılı Kanun ile Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin resmî bağlantıları, Bakanlığın mevzuat sayfasında yer almaktadır.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.

