Cezaevi Disiplin Cezasına İtiraz: Süre, Türler ve Belge Kontrolü

Ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı ilk başvuru yolu, kural olarak İnfaz Hâkimliğine şikâyettir.
Şikâyet, karar veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 15 gün; her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
İnfaz Hâkimliğinin kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
Tebliğ belgesi, disiplin kurulu kararı, savunma evrakı ve İnfaz Hâkimliği yazısı birlikte incelenmelidir.

Yazı İçeriği göster

Cezaevi disiplin cezasına itiraz süresi kaç gündür?

Ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı başvuruda iki ayrı kanun yolu birbirinden ayrılmalıdır. Disiplin kurulunun kararına karşı İnfaz Hâkimliğine yapılan ilk başvurunun hukukî adı “şikâyet”tir. İnfaz Hâkimliğinin bu şikâyet üzerine verdiği karara karşı yapılan sonraki başvuru ise “itiraz” olarak adlandırılır.

Şikâyet süresi, kararın veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren 15 gündür. Bunun yanında, öğrenme tarihi daha sonra olsa bile işlem tarihinden itibaren 30 günlük üst süre bulunur. Bu nedenle yalnız kararın üzerinde yazan tarihe bakmak yeterli değildir. Kararın ne zaman tebliğ edildiği, hükümlünün kararı hangi tarihte öğrendiği ve işlemin hangi tarihte yapıldığı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İnfaz Hâkimliği kararına karşı itiraz süresi ise kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Eski tarihli internet içeriklerinde yedi günlük süreyle karşılaşılabilir. Ancak 7499 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik, 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilen kararlar bakımından eski hükümlerin uygulanması söz konusu olabilir.

Süre hesabında zarf, tebliğ tutanağı, kurum teslim kaydı ve varsa UYAP kaydı önem taşır. Kararın düzenlendiği gün ile hükümlüye veya başvurucuya tebliğ edildiği gün aynı olmayabilir. Somut olayda sürenin başlangıcı konusunda tereddüt varsa yalnız sözlü bilgiye göre hareket edilmemeli; tarihleri gösteren belgeler birlikte değerlendirilmelidir.

Disiplin kurulu kararına karşı nereye başvurulur?

Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezasına karşı, işlemin yapıldığı ceza infaz kurumunun bulunduğu yerdeki İnfaz Hâkimliğine şikâyet başvurusu yapılır. Başvuru doğrudan İnfaz Hâkimliğine sunulabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla da iletilebilir. Sözlü şikâyetin tutanağa bağlanması da mümkündür.

Dilekçede hangi disiplin kararına karşı başvurulduğu açık biçimde belirtilmelidir. Kararın tarihi ve numarası, isnat edilen eylem, cezanın türü, tebliğ tarihi ve hukuka aykırılık iddiaları birbirinden ayrılarak yazılmalıdır. Belirsiz bir anlatım, hangi işlemin incelenmesinin istendiği konusunda sorun çıkarabilir.

İnfaz Hâkimi, şikâyet üzerine kural olarak duruşma yapmaksızın dosya üzerinden karar verir. Bununla birlikte gerekli görürse karar öncesinde ilgili bilgi ve belgeleri isteyebilir. İncelemede disiplin cezasının kanunî dayanağı, olayın gerçekleşme biçimi, savunma hakkına uyulup uyulmadığı ve kararın gerekçesi önem kazanır.

Ancak her usul eksikliği otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz. Eksikliğin savunma hakkını veya kararın esasını etkileyip etkilemediği, somut dosyanın özellikleri çerçevesinde değerlendirilir.

Hükümlü yakını disiplin cezasına itiraz edebilir mi?

4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, başvuru hakkını yalnız hükümlü veya tutukluyla sınırlamaz. Hükümlü veya tutuklunun eşi, annesi, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii ve kanunî temsilcisi de kanunda belirtilen çerçevede şikâyet yoluna başvurabilir. Ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulunun da başvuru yetkisi vardır.

Bununla birlikte “hükümlü yakını” geniş ve gündelik bir ifadedir. Kanunda sayılmayan her akrabanın veya arkadaşın doğrudan başvuru hakkına sahip olduğu kabul edilmemelidir. Örneğin amca, teyze, kuzen ya da arkadaş bakımından ayrıca temsil yetkisi veya başka bir hukukî dayanak bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.

Yakın tarafından yapılan başvuruda, başvurucunun sıfatı açıkça gösterilmelidir. Gerektiğinde nüfus kayıt örneği, vekâletname, temsil belgesi veya yakınlık ilişkisini ortaya koyan başka belgeler sunulabilir.

Ayrıca hükümlünün adı, bulunduğu kurum, disiplin kararının tarihi ve başvurunun hangi karara ilişkin olduğu tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılmalıdır.

Cezaevinde disiplin cezası türleri nelerdir?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, yetişkin hükümlüler için altı ana disiplin cezası öngörür:

Kınama
Bazı etkinliklere katılmaktan alıkoyma
Ücret karşılığı çalışılan işten yoksun bırakma
Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama
Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma
Hücreye koyma

Verilecek ceza, isnat edilen eylemin niteliğine ve ağırlığına göre belirlenir. Disiplin kararında yalnız cezanın adı değil, hangi eylemin hangi kanun hükmü kapsamında değerlendirildiği de gösterilmelidir.

Kararın soyut ifadelerden oluşması veya olayla uygulanan madde arasında yeterli bağ kurmaması, şikâyet incelemesinde tartışılabilecek bir husustur. Bununla birlikte kararın hukuka uygunluğu, yalnız tek bir cümleye değil dosyanın tamamına göre değerlendirilir.

Çocuk hükümlüler için kanunda ayrı disiplin hükümleri bulunduğundan yetişkinlere ilişkin liste her dosyada doğrudan uygulanmaz. Ayrıca aynı olayın ceza soruşturmasına konu olması, kurum içinde disiplin soruşturması yapılmasını tek başına engellemez. İki süreç farklı hukukî amaçlara ve değerlendirme ölçütlerine dayanabilir.

Haberleşme veya iletişim cezası nedir?

Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama cezası, hükümlünün bir aydan üç aya kadar bazı iletişim imkânlarından tamamen veya kısmen yararlandırılmamasıdır. Kanunda mektup, faks, telgraf, televizyon, radyo, telefon ve diğer iletişim araçları sayılmıştır.

Kararın kapsamı özellikle kontrol edilmelidir. Çünkü ceza bütün iletişim araçlarını kapsayabileceği gibi belirli araçlarla sınırlı da tutulabilir. Kararda cezanın süresi, kısıtlamanın kapsamı ve dayanak alınan eylem anlaşılır biçimde yer almalıdır.

Kurumun fiilî uygulaması disiplin kurulu kararında yazılı kapsamı aşıyorsa, karar ile uygulama arasındaki fark ayrıca incelenebilir.

Kanun bazı haberleşmeleri bu cezanın dışında tutar. Anne, baba, eş, çocuk veya kardeşin ölümü ya da ağır hastalığı ile doğal afet hâllerinde yapılması gereken haberleşmeler ve avukatla ilişkiler bakımından istisna öngörülmüştür. Ancak belirli bir iletişimin istisna kapsamında olup olmadığı olayın belgelerine göre değerlendirilmelidir.

Cezaevinde görüş yasağı ne anlama gelir?

Gündelik dilde “görüş yasağı” denilen disiplin yaptırımının kanundaki adı “ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma”dır. Bu ceza, yetişkin hükümlünün bir aydan üç aya kadar ziyaretçi görüşüne çıkarılmaması anlamına gelir.

Her görüş kısıtlaması disiplin cezası değildir. Kurum güvenliği, sağlık tedbirleri, sevk, nakil veya ziyaret düzenine ilişkin geçici uygulamalar farklı hukukî dayanaklara sahip olabilir. Bu nedenle belgenin başlığına, karar veren makama ve dayanak gösterilen maddeye bakılmalıdır.

Disiplin kurulu kararı bulunmuyorsa işlemin niteliği ayrıca belirlenmelidir. Kullanılan gündelik ifade yerine belgedeki hukukî tanımlama esas alınmalıdır.

Ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasına karşı yapılacak şikâyette, cezanın dayandığı olay kadar uygulama süresi de kontrol edilir. Bir aydan üç aya kadar olan kanunî aralık, her olayda en üst sürenin uygulanacağı anlamına gelmez. Kararda eylemin niteliği ile seçilen yaptırım arasındaki gerekçenin incelenmesi gerekir.

Disiplin cezası verilmeden önce savunma alınması gerekir mi?

Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Hakkında disiplin soruşturması yürütülen kişiye yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları bildirilmelidir. Kanun, savunmanın verilmesi için üç günlük süre tanınmasını öngörür. Savunma yazılı olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da verilebilir; sözlü savunma tutanağa geçirilir.

Belge kontrolünde yalnız “savunma alındı” ibaresiyle yetinilmemelidir. Savunma istem yazısının hangi tarihte tebliğ edildiği, isnadın anlaşılır biçimde açıklanıp açıklanmadığı, üç günlük sürenin tanınıp tanınmadığı ve savunmanın dosyaya eklenip eklenmediği incelenmelidir.

Disiplin kurulu kararı gerekçeli olmalıdır. Kararda delillerin nasıl değerlendirildiği, savunmaya neden katılınmadığı veya hangi gerekçeyle kabul edildiği, uygulanan cezanın dayanağı ve şikâyet yolu gösterilmelidir.

Bununla birlikte eksik veya kısa gerekçenin hukukî sonucu, kararın bütünü ve dosyadaki diğer belgelerle birlikte değerlendirilir. Her belge eksikliği için otomatik olarak “ceza geçersizdir” sonucuna varılması doğru olmaz.

Disiplin cezasına başvuruda hangi belgeler kontrol edilmelidir?

Başvuru hazırlanırken mümkün olduğunca tam bir belge seti oluşturulmalıdır. Özellikle şu evrak önem taşır:

Disiplin kurulu kararının tam ve okunaklı örneği
Kararın tebliğ edildiğini gösteren tutanak veya alındı
Olay tespit tutanağı
Disiplin soruşturması raporu
Savunma istem yazısı ve tebliğ kaydı
Yazılı savunma veya sözlü savunma tutanağı
Tanık beyanları
Kararda dayanılan kamera, telefon veya kurum kayıtları
Önceki dilekçeler ve kurum cevapları
Yakın tarafından başvuru yapılıyorsa sıfatı gösteren belge
İnfaz Hâkimliği karar veya ara karar yazısı
Tebligat zarfı ve varsa UYAP kaydı

Belgenin bulunmaması her zaman başvurunun yapılamayacağı anlamına gelmez. Ancak eksik belge, iddianın somutlaştırılmasını zorlaştırabilir. Elde olmayan evrakın hangi kurumda bulunduğu dilekçede belirtilerek dosyaya getirtilmesi istenebilir.

Süre içinde başvuru yapılması ile eksik belgelerin tamamlanması birbirinden ayrı konulardır. Eksik belge arayışı nedeniyle kanunî sürenin geçirilmemesi gerekir. Bununla birlikte hangi belgenin sonradan sunulabileceği dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

İnfaz Hâkimliği yazısı geldiğinde neler kontrol edilmelidir?

İnfaz Hâkimliği yazısında önce hâkimliğin adı, esas ve karar numarası, karar tarihi ve başvurucu bilgileri kontrol edilmelidir. Ardından şikâyet edilen disiplin kararının doğru tanımlanıp tanımlanmadığına bakılmalıdır.

Farklı tarihli veya farklı numaralı bir kararın incelenmiş olması, başvurunun kapsamı konusunda sorun doğurabilir. Disiplin kurulu kararının tarih ve numarası ile İnfaz Hâkimliği yazısındaki bilgiler karşılaştırılmalıdır.

Kararın sonuç bölümü dikkatle okunmalıdır. Şikâyetin kabulüne, reddine veya usulden reddine karar verilmiş olabilir. Süre aşımı, başvuru yetkisi, görev veya yetki gibi usul konuları ile disiplin eyleminin esasına ilişkin değerlendirmeler birbirinden ayrılmalıdır.

Gerekçede savunma ve delillerin tartışılıp tartışılmadığı da kontrol edilmelidir. Hâkimliğin yalnız kurum yazısını mı esas aldığı, yoksa başvurucunun ileri sürdüğü iddiaları da değerlendirdiği karar metninden anlaşılmalıdır.

Son olarak kanun yolu bildirimi incelenmelidir. İnfaz Hâkimliği kararına karşı itiraz mercii, hâkimliğin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesidir. Güncel itiraz süresi, 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar için tebliğden itibaren iki haftadır. Karar tarihi ile tebliğ tarihi aynı kabul edilmemelidir.

İnfaz Hâkimliğine başvuru cezayı otomatik durdurur mu?

Şikâyet yoluna başvurulması, disiplin kararının veya kurum işleminin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bunun istisnası, kanunda aranan iki koşulun birlikte gerçekleşmesidir: işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde giderilmesi güç ya da imkânsız sonuçların doğması.

Bu koşulların bulunduğu ileri sürülüyorsa durdurma veya erteleme talebi açıkça gerekçelendirilmelidir. Yalnız cezanın uygulanmaya başlanmış olması, tek başına durdurma kararı verileceği anlamına gelmez.

İnfaz Hâkimi, olayın özellikleri ile dosyada bulunan belgeleri değerlendirerek karar verir. Bu nedenle durdurma talebinde hangi sonucun neden giderilmesi güç olacağı ve işlemin hangi nedenle açıkça hukuka aykırı görüldüğü somutlaştırılmalıdır.

Disiplin cezası başvurusunda sık yapılan hatalar

Uygulamada en önemli hata, şikâyet ve itiraz yollarının birbirine karıştırılmasıdır. Disiplin kurulu kararına karşı İnfaz Hâkimliğine şikâyet edilir. İnfaz Hâkimliğinin kararına karşı ise ağır ceza mahkemesine itiraz edilir.

Bir diğer hata, süreyi yalnız karar tarihinden hesaplamaktır. Tebliğ belgesi saklanmadığında sürenin başlangıcı tartışmalı hâle gelebilir. Kararın düzenlendiği tarih, hükümlüye teslim edildiği tarih ve yakına yapılan bildirim aynı olmayabilir.

Her hükümlü yakınının başvuru hakkı bulunduğunu varsaymak da doğru değildir. Kanunda belirtilen kişilerin başvurucu sıfatı ile başvurunun hükümlü veya tutukluyla bağlantısı açıkça gösterilmelidir.

Disiplin kararı ile İnfaz Hâkimliği kararını birbirine karıştırmak, savunma evrakını incelemeden yalnız sonuç bölümüne odaklanmak ve belgedeki ceza türünü yanlış adlandırmak da başvurunun kapsamını belirsizleştirebilir.

Haberleşme cezası ile ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezası ayrı yaptırımlardır. Kararda hangi cezanın verildiği, ne kadar süre uygulanacağı ve hangi eyleme dayandığı açıkça belirlenmelidir. Başvuru metni bu ayrımlara göre kurulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Cezaevi disiplin cezasına kaç gün içinde başvurulur?

Disiplin kurulu kararına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren 15 gün ve her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün içinde İnfaz Hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulur. Sürenin başlangıcı dosyadaki tebliğ ve öğrenme belgelerine göre belirlenir.

İnfaz Hâkimliği kararına itiraz süresi kaç gündür?

1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar bakımından güncel süre, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İtiraz, İnfaz Hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesi tarafından incelenir.

Hükümlünün kardeşi başvuru yapabilir mi?

Kanun, hükümlü veya tutuklunun kardeşini başvurabilecek kişiler arasında sayar. Başvuruda yakınlık ilişkisi ve hangi disiplin kararına karşı başvurulduğu açıkça gösterilmelidir.

Telefon cezası ne kadar sürebilir?

Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma ya da kısıtlama cezası bir aydan üç aya kadar uygulanabilir. Kararın bütün iletişim araçlarını mı, yoksa yalnız belirli bir aracı mı kapsadığı ayrıca kontrol edilmelidir.

Görüş yasağının yasal adı nedir?

Kanundaki adı “ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma”dır. Yetişkin hükümlüler bakımından bir aydan üç aya kadar uygulanabilir.

Savunma alınmadan disiplin cezası verilebilir mi?

Kanun, savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini düzenler. Savunma isteminin tebliği, isnadın açıklığı ve üç günlük sürenin tanınıp tanınmadığı belgeler üzerinden incelenmelidir.

Disiplin cezasının türü, karar ve tebliğ tarihleri, savunma evrakı ile başvurucunun hukukî sıfatı sonucu değiştirebilir. Süreler, başvuru yolları ve usul koşulları dosya özelinde değerlendirilmelidir. Kişisel değerlendirme için bir avukattan hukuki destek alınması gerekir. Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.

Yazar: Av Batuhan Can ZANBAK Yayınlanma Tarihi: 16.07.2026 Son Güncellenme Tarihi: 16.07.2026