Bu yazımızda; uygulamada sıklıkla görülen ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenen uyuşturucu kullanma suçunu ele alacağız. Keyifli okumalar dileriz.

Yazı İçeriği göster

UYUŞTURUCU MADDE KULLANMA SUÇU NEDİR? (TCK 191)

Halk arasında bilinen adıyla uyuşturucukullanma suçu, 5237 sayılı TCK’nın 191. maddesinde kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suç olarak tanımlanmıştır. Kişinin uyuşturucu veya uyarıcı bir maddeyi kullanması, kullanmak için satın alması, bulundurması ve kabul etmesi durumunda suç oluşacaktır. 

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin, Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi kapsamı dışında her türlü bulundurulması, kabul edilmesi, satın alınması, verilmesi, 5237 sayılı TCK’nın 188. maddesinin 3. fıkrasında (TCK 188/3) düzenlenen uyuşturucu madde ticareti suçunu oluşturacaktır. Bu minvalde, mağdurun meyve suyuna uyuşturucu madde koyan kişinin eyleminin ve uyuşturucu madde bulundurma amacının TCK’nın 188/3. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun 191. maddesinde düzenlenen suçun delillendirilmesi iki şekilde mümkün olacaktır: 

  1. Şüpheliden, kullanım amacı ile bulundurduğu sabit olan uyuşturucu veya uyarıcı maddenin ele geçmiş olması veya sanığın üzerinde bulunmamakla birlikte, suç konusu olan uyuşturucu veya uyarıcı madde ile ilgisinin kanıtlanması 
  2. Şüpheliden ele geçen bir madde olmaması durumunda, uyuşturucu madde kullandığının tıbben tespit edilmesi gerekmektedir.

Uyuşturucu madde kullanma suçu

Uyuşturucu Madde Kullanmanın Veya Bulundurmanın Cezası

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi yahut kişilerin, bu fiillerini; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza 3 yıldan 7.5 yıla kadar hapis cezasıdır.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Nedir?

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumu; hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunan şahsın, geçmişi, kişilik özellikleri ve üzerine atılı suçun önemi göz önünde bulundurularak, açılması gereken kamu davasından, bir takım şartların varlığı halinde, belirlenecek bir süre boyunca göstereceği iyi hal de dikkate alınarak, vazgeçilmesine verilen isimdir.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumu, ceza adalet sistemimize ilk defa Çocuk Koruma Kanunu ile girmiştir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, 6/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171/2 maddesinde düzenlenerek, uygulama yönünden yetişkinleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. 

Kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin en son değişiklik 24 Ekim 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7188 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile söz konusu olmuştur. Yapılan düzenleme ile Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumunun kapsamının genişletilmesinin yanı sıra, etkin bir şekilde uygulanabilmesine yönelik hükümler eklenmiştir.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kurumunun uygulanabilmesi için hem şüpheli hem de suça ilişkin aranan koşulların bir arada gerçekleşmesi şarttır. Söz konusu koşulların gerçekleşmesi hâlinde Cumhuriyet savcısı, makul suç şüphesinin bulunmasına rağmen kamu davasının açılmasının 5 yıl ertelenmesine karar verilebilir. Çocuk Koruma Kanununun 19. maddesinin birinci fıkrasına göre ise bu süre, suça sürüklenen çocuklar bakımından 3 yıl olarak uygulanır.

İlk Kez Uyuşturucudan Yakalanmak Cezası

Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinden yürütülen soruşturmalar sonucu ilk kez bu suç nedeniyle hakkında soruşturma yürütülen kişi hakkında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 171. maddesindeki şartlar aranmaksızın kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verileceği düzenlenmiştir.

Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi kapsamında şüpheli hakkında soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı, yukarıda belirtilen şekillerde delillendirmesini tamamladıktan sonra eylemin 6545 sayılı Kanun’un yürürlük tarihi olan 28.06.2014 tarihinden sonraki ilk eylem olduğunu tespit etmesi, yani daha önce bu suçtan bir kaydı ve verilmiş bir kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı bulunmadığını görmesi durumunda Kanunun 191/2. maddesi uyarınca 5 yıl süre ile kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verecektir. Fiili işlediği sırada 18 yaşından küçük olan suça sürüklenen çocuklar hakkındaki erteleme süresi de 5 yıldır.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararında, öncelikli olarak şüphelinin eylemi iddianame anlatımı gibi delilleriyle ilişkilendirilerek anlatılacak ve sonucunda kamu davasının açılmasının ertelendiği vurgulanacaktır. Verilecek kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararında Kanunun 191/3. maddesi uyarınca asgari 1 yıl süre ile denetimli serbestlik tedbirine hükmedecektir. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi halinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Asgari 1 yıllık denetimli serbestlik uygulanması zorunlu olup tedaviye tabi tutulma ihtiyaridir. Savcılık, gerekli gördüğü durumda tedaviye tabi tutulmasına karar verecektir.

Savcılık ek olarak, erteleme süresi içerisinde uyuşturucu yahut uyarıcı madde kullanıp kullanılmadığının tespiti amacıyla kişiyi, yılda en az 2 kere ilgili sağlık kurumuna sevkine karar verecektir.

Uyuşturucu denetimli serbestlik ihlal edilirse ne olur

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde (TCK 191/4-a) denetimli serbestlik süreci boyunca ihlal meydana gelirse ne olacağı düzenlenmiştir. Buna göre;

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte en az 1 yıllık süre ile denetimli serbestlik uygulanacağı ve gerek görülmesi hâlinde tedaviye hükmedilebilecektir.. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararının kesinleşmesinin ardından, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı öncelikle tali karar fişi düzenlemek suretiyle kararı adli sicil müdürlüğüne bildirecek ve akabinde denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması suretiyle kararı bir üst yazı ile ilgili denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderecektir. 

Denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından, Cumhuriyet Başsavcılığından gelen müzekkere üzerine şüpheli hakkında denetimli serbestlik dosyası açacak ve şüpheliyi çağrı kâğıdı ile çağırarak belirlenen denetim planını tebliğ edilecektir. İşte, şüphelinin, burada belirlenen yükümlülüklere uymamakta ısrar etmesi de Türk Ceza Kanunu’nun 191/4-a maddesi kapsamında ihlal olarak kabul edilecek ve hakkında kamu davası açılacaktır.

Denetimli serbestlik müdürlüğünün yaptığı çağrı üzerine denetime başlayan ve bir yıl içerisinde mazeretsiz olarak üç defa (çocuklar yönüyle dört defa) denetime katılmayan şüpheli hakkında Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğinin 44/3. maddesi uyarınca ısrar şartı gerçekleşmiş olacaktır. Başka bir deyişle yönetmelikteki düzenleme denetimli serbestliğe başlayıp devam etmeyen şüpheliler hakkındaki uygulanacaktır. 

Denetimli serbestlik müdürlüğünce çağrıldığı halde denetime hiç başlamayan, denetimli serbestlik müdürlüğüne hiç müracaat etmeyen şüpheli, Yargıtay içtihatları  doğrultusunda iki kez çağrıldığı halde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmaz ve denetime başlamaz ise denetime uymamakta ısrar etmiş kabul edilecektir.

Uyuşturucu Madde Kişisel Kullanım Sınırı/Miktarı

  • Esrar Uyuşturucu Maddesi: 

Güncel içtihatlar uyarınca; esrar için günlük kullanım miktarı 2 gram, yıllık kullanım miktarı ise 600-700 gram kadardır.

  • Kenevir:

20 köke kadar dikili kenerin kişisel kullanım sınırı kapsamında kaldığı Yargıtay kararları ışığında değerlendirilmektedir.

  • Eroin ve Kokain Uyuşturucu Maddeleri:

Güncel yargı kararları uyarınca eroin için günlük kullanımda 150 miligram, yıllık kullanımda 20 gramın altı kişisel kullanım sınırı içerisinde kabul edilmiştir. Kokain için ise günlük kullanımda 60 miligram, yıllık kullanımda ise yine 20 gram altı kişisel kullanım sınırı içerisinde kabul edilmiştir.

  • Metamfetamin:

Burada net bir rakam vermek daha zor olsa da, ortalama olarak Yargıtay 10 gramın altındaki miktarları kişisel kullanım sınırı içerisinde kabul etmiştir.

  • Sentetik Haplar:

Yargıtay günlük kullanımda 3-4 sentetik hapı kişisel kullanım sınırı dahilinde kabul ederken bu rakam yıllık kullanımda 50 adete kadar sınırlandırılmıştır.

“Dosya kapsamına göre, 31.01.2023 günü Gönen Sulh Ceza Hakimliğinin arama kararına istinaden sanığın ikametinde yapılan aramada 312,10 gram esrar, bir adet hassas terazi ve uyuşturucu madde kullanılan aparatın ele geçirildiği, yine 05.04.2023 tarihinde alınan istihbari bilgi üzerine yazılı arama kararına istinaden sanığın ikamet ettiği kapının açılmaması üzerine kırılmak suretiyle içeriye girildiği, sanığın tuvalet klozetine uyuşturucu maddeleri döktüğü sırada yakalandığı ve yapılan aramada 3 parça halinde toplam net 40.8, safı ise 28.500 gram metamfetamin uyuşturucu maddesi ile hassas terazinin ele geçirildiği olaya ilişkin olarak; 31.01.2023 tarihli eylemlerle ilgili olarak sanık hakkında soruşturma başlatıldığı, hakkında yakalama, ifade alma adli işlemlerinin yapıldığı ve fiili kesintinin oluştuğu, akabinde sanığın suç işleme kararını yenileyerek 05.04.2023 tarihinde evinde tekrar uyuşturucu madde ele geçirildiğinin anlaşılması karşısında; belirtilen eylemlerin ayrı ayrı suç oluşturduğu gözetilmeden, zincirleme suç hükümleri uygulanmak suretiyle eksik ceza tayin edildiği anlaşılmış ise de aleyhe temyiz olmadığından bu husus bozma nedeni yapılmamıştır.” (8. Ceza Dairesi, 2024/22978 E., 2025/1145 K. ve 13.02.2025 T.)

“Sanığın suç tarihinde üzerinde ve aracında ele geçen 1 paket halinde net 3,49 gram metamfetamin ile 2 paket halinde net 0,91 gram esrarı aynı gün Gaziantep’ten aldığına ve evine giderken yakalandığına yönelik savunması ve tahlillerinde ele geçen uyuşturucu ile aynı cinste uyuşturucuyu kullandığının tespit edilmesi karşısında; ele geçen kişisel kullanım sınırındaki suça konu uyuşturucu maddeleri kullanma amacı dışında, satma veya başkasına verme amacıyla bulundurduğuna ilişkin savunmasının aksine mahkûmiyetine yeterli, her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı anlaşılmakla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.” (10. Ceza Dairesi, 2024/9456 E., 2025/863 K. ve 23.01.2025 T.)

“Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dava dosyası içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımlarının doğru biçimde belirlendiği, sanığın bulunduğu araç içerisinde usulüne uygun olarak yapılan aramada, net 1360 gram ağırlığında esrar maddesi, vakum makinesi ve eroin kalıntısı bulunan hassas terazinin ele geçirildiği, ele geçen uyuşturucu maddenin kişisel kullanım sınırları üzerinde olduğu, arama ve el koyma işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, dava dosyası kapsamıyla örtüşen gerekçelerle sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasının isabetli olduğu anlaşıldığından, sanık ve müdafiinin temyiz istemleri yerinde görülmemiş, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararda hukuka aykırılık bulunmamıştır.” (8. Ceza Dairesi, 2024/3245 E., 2024/9726 K. ve 17.12.2024 T.)

Sıkça Sorulan Sorular

  • TCK 191 suçu nedir?

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi, “uyarıcı madde kullanmak veya bulundurmak” başlığı altında, izinsiz uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alma, taşıma, bulundurma ya da kullanmayı düzenler. Burada önemli olan husus: TCK 191 kapsamında cezaî yaptırım uygulanırken kişisel kullanım sınırı dikkate alınmaz.

  • TCK 191 kapsamındaki ceza miktarı nedir?

Suçun niteliğine göre hapis cezası 2 yıldan 5 yıla kadar öngörülmüştür. Ancak TCK 191 kapsamındaki ilk suçunuz ise hakkınızda kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilecek ve kişiye denetim uygulanacaktır.

  • 2024 Adalet İstatistiklerine Göre TCK 191 Davalarının Oranı ve Mahkumiyet % Kaç?

Adalet Bakanlığı’nın 2024 yılı istatistiklerine göre, tüm uyuşturucu suç davalarının yaklaşık % 30’unu TCK 191 oluşturmaktadır. Bu davalarda mahkumiyet oranı ise yaklaşık %88 olarak gerçekleşmiştir.

  • Savunma Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Ölçü ve miktar tespiti, bilirkişi incelemesi ve yapılan işlemlerin mevzuat hükümleri çerçevesinde usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığıdır.

  • TCK 191 Suçunda Zamanaşımı Süresi Kaç Yıldır?

Suçun temel hali için olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Ancak uzatılmış zamanaşımı süresi 12 yıl olarak uygulanır.

 

YASAL UYARI: İşbu yazı ve internet sitesindeki diğer içerikler, avukatlık mevzuatına ve TBB Reklam Yasağı Yönetmeliğine uygun olacak şekilde hazırlanmıştır. Sadece bilgilendirme amaçlıdır, bu materyallere dayanılarak yapılacak hiçbir işlem için sorumluluk kabul edilmemektedir!