İş Güvenliği Nedeniyle İş Durdurulduysa Faaliyete Yeniden Başlamak İçin Ne Yapılmalı?
İş güvenliği nedeniyle durdurulan faaliyete, yalnızca eksikliklerin giderildiği düşünülerek yeniden başlanamaz. İşveren, durdurma gerekçelerini fiilen gidermeli, bunları belgeleriyle ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne bildirmeli ve durdurmanın kaldırılması kararının yetkili makamlarca uygulanmasını beklemelidir. Kararın hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa ayrıca iş mahkemesine itiraz edilebilir; ancak itiraz, durdurmanın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Bu süreçte üç işlem birbirinden ayrılır: durdurma kararına itiraz, eksikliklerin giderilmesi için mühürlerin geçici sökülmesi ve durdurma kararının kaldırılması. Birine yapılan başvuru, diğerinin yerine geçmez. Özellikle geçici mühür sökme izni, olağan üretime veya şantiye faaliyetine dönme izni olarak kullanılamaz.
İş güvenliği nedeniyle işin durdurulması ne anlama gelir?
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 25/1. maddesine göre, işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntemlerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike tespit edildiğinde, tehlike giderilinceye kadar işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş durdurulur. Kapsam belirlenirken tehlikenin niteliği, etkileyebileceği alan ve çalışanlar dikkate alınır.
Ayrıca kanunda sayılan çok tehlikeli sınıftaki maden, metal ve yapı işleri, tehlikeli kimyasallarla çalışılan işler veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesinin yapılmamış olması da durdurma nedenidir. Çok tehlikeli sınıfta bulunan ve ihale ile alınan işlerde, Kanun’un 25/7. maddesinde tanımlanan üretim zorlaması da durdurmaya yol açabilir.
Usul, İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik’te düzenlenir. Buradaki işlem, belediyenin ruhsat işlemi veya çevre mevzuatı kapsamında verilen faaliyet durdurma kararıyla aynı değildir. İSG yönünden durdurmanın kaldırılması, başka bir mevzuattan kaynaklanan faaliyete engeli kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İlk aşamada hangi belgeler ve sınırlar kontrol edilmeli?
İlk değerlendirme yalnızca tebliğ edilen yazı üzerinden yapılmamalıdır. Durdurma kararı, buna dayanak müfettiş raporu ve uygulama tutanağı birlikte incelenmelidir. Yönetmelik’in 7/4. maddesi, raporda durdurmayı gerektiren hususlara ve alınması gereken tedbirlere ayrıntılı biçimde yer verilmesini öngörür.
- Kapsam: Karar bütün işyerini mi, belirli bir katı, üretim hattını, ekipmanı veya işi mi kapsıyor?
- Gerekçe: Hayati tehlike, risk değerlendirmesinin bulunmaması veya üretim zorlaması mı söz konusu?
- Uygulama tarihi: Durdurma hangi tarihte yerine getirildi ve bu husus hangi tutanakla belgelendi?
- Düzeltme ihtiyacı: Eksikliği gidermek için durdurulan alana girilmesi veya mühürlerin geçici sökülmesi gerekiyor mu?
- Çalışanlar: Durdurmadan etkilenen personel kimler ve güvenli alternatif işler neler?
Kısmi durdurma kararında, kapsam dışındaki işlerin devam edebileceği varsayımı da teknik olarak kontrol edilmelidir. Ortak enerji sistemi, aynı ekipman veya aynı tehlikeye maruz kalma gibi bağlantılar varsa yalnızca alanın adının farklı olması yeterli değildir. Kararda ve raporda çizilen sınırlar esas alınmalıdır.
İtiraz, geçici mühür sökme ve kaldırma başvurusu arasındaki fark nedir?
| İşlem | Amaç | Başvuru yeri |
| Karara itiraz | Durdurma kararının hukuka uygunluğunu denetletmek | Yetkili iş mahkemesi |
| Mühürlerin geçici sökülmesi | Durdurma nedenlerini gidermek için sınırlı çalışma yapmak | İlgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü |
| Durdurmanın kaldırılması | Giderilen eksikliklerin incelenmesini ve yeniden çalışmaya izin verilmesini sağlamak | İlgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü |
İşveren, hukuki itirazını hazırlarken teknik eksikliklerin giderilmesini de organize edebilir. Bununla birlikte mahkemeye itiraz etmek ile idareye kaldırma başvurusu yapmak aynı işlem değildir; her yolun şartları ve belgeleri ayrı izlenir.
İşin durdurulması kararına nasıl itiraz edilir?
6331 sayılı Kanun’un 25/4. maddesine göre işveren, kararın yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde yetkili iş mahkemesine itiraz edebilir. Başlangıç, yalnızca kararın düzenlendiği tarih veya tebliğ tarihi kabul edilerek belirlenmemelidir. Kararın fiilen uygulanmasını gösteren tutanak bu nedenle önemlidir.
İtirazda, tespit edilen tehlikenin varlığı, rapor ile fiilî durumun uyumu, durdurulan alanın kapsamı ve kararın dayanağı somut belgelerle ele alınmalıdır. Örneğin tehlikenin yalnızca belirli bir ekipmanla sınırlı olduğu ileri sürülüyorsa teknik yerleşim, ekipman bağlantıları ve riskin yayılımını gösteren kayıtlar önem taşır. Salt üretim kaybı yaşanması, tehlikenin bulunmadığını göstermez.
Kanun uyarınca itiraz, durdurma kararının uygulanmasını etkilemez. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü içinde karara bağlar; karar kesindir. Bu düzenleme, başvuru yapıldığı anda çalışmaya dönülebileceği veya fiilî açılışın mutlaka aynı sürede tamamlanacağı anlamına gelmez.
Mahkeme durdurmayı kaldırırsa Yönetmelik’in 12/3. maddesindeki uygulama yolu izlenir: karar, il müdürlüğünce mülki idare amirine iletilir; işyeri onun emriyle kolluk marifetiyle açılır ve tutanaklar dosyaya alınır. İşveren mühürleri kendisi sökerek bu işlemi üstlenmemelidir.
Eksiklikleri gidermek için mühürler geçici olarak sökülebilir mi?
Evet. Durdurmanın nedeni olan eksikliklere müdahale edebilmek için gerektiğinde Yönetmelik’in 9. maddesi uyarınca mühürlerin geçici olarak sökülmesi istenir. Talep, ilgili il müdürlüğüne dilekçeyle yapılır.
Hayati tehlike nedeniyle durdurmada dosya; alınacak tedbirleri, çalışmaların koordinasyonunu, gerekli iş ekipmanlarını, çalışma süresini ve çalıştırılacak personel sayısı gibi bilgileri içermelidir. İşverenin taahhüdü ve dilekçesi ıslak imzalı olmalı; dosyanın elektronik ortama aktarılmış hâli de sunulmalıdır. Risk değerlendirmesinin yapılmaması veya üretim zorlaması nedeniyle verilen kararlarda, ilgili nedeni giderecek çalışmalara ilişkin bilgi ve belgeler eklenir.
Heyet, talebi dilekçe ve ekleri üzerinden değerlendirerek kararını iki gün içinde verir; gerektiğinde ek bilgi isteyebilir. İzin kararı mülki idare amirine ulaştığında, mühürlerin belirtilen şartlar ve süre için geçici sökülmesi işlemi 24 saat içinde kolluk marifetiyle gerçekleştirilir.
İzin, yalnızca kararda belirtilen düzeltme çalışmalarını kapsar. Süre sonunda yeniden mühürleme yapılarak durdurmanın uygulanmasına devam edilir. Bu nedenle bakım veya iyileştirme izni, normal üretime geçişe dönüştürülemez.
Teknik olarak sürekli olması zorunlu işlere ilişkin Yönetmelik’in 8/3. maddesinde ayrıca sınırlı bir düzenleme vardır. Müfettişin idari tedbir raporunda belirtilen işler, faaliyetin devamlılığını veya işyerinin güvenliğini sağlamak amacıyla, geçici mühür sökme kararının uygulanmasına kadar sürdürülebilir; bu kapsamda hiçbir surette üretim veya satış yapılamaz. Bu hüküm, işverenin kendiliğinden belirleyeceği genel bir istisna değildir.
İSG iş durdurma kararının kaldırılması için dosya nasıl hazırlanır?
Eksiklikler fiilen giderildikten sonra Yönetmelik’in 10/1. maddesi uyarınca ilgili il müdürlüğüne yazılı talepte bulunulur. Dosyada yapılan çalışmalar, alınan veya revize edilen iş ekipmanlarına ilişkin bilgi ve belgeler ile yeterlilik sertifikaları, tedbir alınan bölgelerin fotoğrafları ve işyeri risk değerlendirmesi bulunmalıdır. Dosyanın elektronik ve benzeri ortama aktarılmış hâli de sunulur.
Başvurunun anlaşılır olması için her durdurma gerekçesini ayrı bir satırda karşılayan bir tespit–tedbir–kanıt listesi hazırlanması yararlıdır. Bu liste, yönetmelikteki belgelerin yerine geçmez; belgeler ile giderilen eksiklik arasındaki ilişkiyi görünür kılar.
- Tespit: Müfettiş raporundaki eksiklik ve ilgili alan veya ekipman.
- Uygulanan tedbir: Ne yapıldığı, hangi tarihte tamamlandığı ve teknik sorumlusu.
- Kanıt: Fotoğraf, ekipman belgesi, ilgili kontrol veya test kaydı ve risk değerlendirmesindeki karşılığı.
- Dosya bağlantısı: Her belgenin ilgili tespitle eşleştirildiği ek numarası.
Varsayımsal örnek: Durdurma gerekçesi bir makinenin hareketli parçalarına erişimse, koruyucu satın alma faturası tek başına koruyucunun uygun biçimde takıldığını ve tehlikenin giderildiğini göstermeyebilir. Kurulumun, güvenlik işlevinin ve güncellenen risk değerlendirmesinin birbiriyle uyumlu belgelenmesi gerekir. Hangi teknik kontrolün gerekli olduğu, ekipmanın ve tespitin niteliğine göre belirlenir.
Yönetmelik’in 10/2. maddesine göre, zorunlu dosya ve belgeleri bulunmayan başvurular işleme konulmaz. İl müdürlüğü dosyasında durdurmanın uygulanmasına ilişkin tutanağın bulunmaması da aynı sonucu doğurur. Bu nedenle tutanağın ilgili dosyaya ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilmelidir.
Aynı işyeri için geçici mühür sökme ve durdurmayı kaldırma talepleri aynı anda yapılırsa kaldırma talebi işleme konulmaz. Yönetmelik’in 10/3. maddesi uyarınca yalnız geçici mühür sökme talebi kendi usulünde değerlendirilir. Henüz yapılacak işler bulunuyorsa önce bunlar için izin alınmalı, çalışmalar tamamlanınca kaldırma başvurusu hazırlanmalıdır.
Başvuru kaç günde sonuçlanır, faaliyete ne zaman dönülür?
6331 sayılı Kanun’un 25/5. maddesine göre, durdurma nedenlerinin giderildiğinin Bakanlığa yazılı bildirilmesi üzerine en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak talep sonuçlandırılır. Buradaki süre, altı iş günlük mahkeme itiraz süresinden farklı olarak düzenlenmiştir.

Yönetmelik’in 10. maddesindeki akışta il müdürlüğü başvuruyu aynı gün ilgili teftiş birimine iletir. Müfettiş incelemesi sonucunda gerekçelerin giderildiği raporlanırsa heyet değerlendirme yapar; bildirimden itibaren en geç yedi gün içinde karar verilir. Eksikliklerin devam ettiği tespit edilirse durdurmanın devamına ilişkin karar, raporuyla birlikte işverene tebliğ edilmek üzere il müdürlüğüne gönderilir.
Kaldırma kararı mülki idare amirine ve il müdürlüğüne bildirilir. Mülki idare amiri, kendisine ulaşan kararın gereğini 24 saat içinde kolluk marifetiyle yerine getirir. Yedi günün geçmesi, başvuruya cevap verilmemesi veya teknik ekibin olumlu görüşü kendiliğinden çalışmaya başlama izni değildir. Kararın kapsamı, resmî uygulama işlemi ve başka bir faaliyete engel bulunup bulunmadığı birlikte kontrol edilmelidir.
Durdurma süresince çalışanların ücretleri ne olur?
6331 sayılı Kanun’un 25/6. maddesi ve Yönetmelik’in 13/1. maddesi açık bir yükümlülük getirir: İşveren, durdurma nedeniyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemeli veya ücretlerinde düşüklük olmaksızın meslek ya da durumlarına göre başka bir iş vermelidir.
Dolayısıyla durdurma kararı, tek başına ücret ödemelerini kesmenin dayanağı değildir. Alternatif iş planlanırken çalışanların mesleği, durumu ve güvenliği dikkate alınmalı; görevlendirme, durdurulan işi başka adla sürdürmenin aracı yapılmamalıdır.
Yeniden başlama sürecinde hangi hatalardan kaçınılmalı?
- İtiraz dilekçesini çalışma izni saymak: Mahkeme başvurusu durdurmanın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
- Geçici mühür sökmeyi kaldırma kararıyla karıştırmak: Düzeltme izni süre ve kapsamla sınırlıdır.
- Yalnız fatura veya genel fotoğraf sunmak: Kanıt, rapordaki belirli tehlikenin giderildiğini açıklamalıdır.
- Bütün gerekçeler karşılanmadan kaldırma istemek: Dosya, her durdurma nedenini ayrı ayrı ele almalıdır.
- Süre geçtiği için üretime dönmek: İdarenin gecikmesi, resmî kaldırma ve uygulama işlemlerinin yerine geçmez.
- Mühürleme yapılmadığı için kararın uygulanmadığını düşünmek: Teknik süreklilik gerektiren işlerde yönetmelik, mühürleme yerine tutanakla uygulamayı da düzenler.
İzinsiz çalıştırmanın sonucu yalnız yeni bir teknik tespit değildir. 6331 sayılı Kanun’un 25/8. maddesi, durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran işveren veya işveren vekilleri için üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Bu nedenle üretim planı, kaldırma kararının resmen uygulanmasına göre oluşturulmalıdır.
Maden işyerlerinde 2026 değişikliği nasıl dikkate alınmalı?
21 Temmuz 2026 tarihli ve 33316 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, özellikle yeraltı madenlerinde havalandırma ve yedek güç sistemlerine ilişkin tanımları ve acil durdurma hükümlerini etkiler. Ancak değişikliğin bütün hükümleri aynı tarihte yürürlüğe girmemiştir: Ek-1’in birinci maddesinin (c) bendine ilişkin yeni düzenleme 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir.
Bu nedenle maden dosyalarında yalnızca son değişiklik tarihine bakılmamalı; tespit tarihinde yürürlükte olan bent ve değişiklik yönetmeliğinin 3. maddesi birlikte değerlendirilmelidir. Bu makaledeki genel başvuru yolu, işyerine özgü teknik şartların ayrıca incelenmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.

