AI Toplantı Özeti ile Orijinal Ses Kaydı Çelişirse Hangisi Delildir?

AI toplantı özeti ile orijinal ses kaydı çeliştiğinde, toplantıda ne söylendiğinin belirlenmesi için hukuka uygun, bütünlüğü ve kaynağı doğrulanabilir ses kaydıyla karşılaştırma yapılmalıdır. Ancak ses kaydı kendiliğinden kesin delil değildir. Özetin taraflarca onaylanması, sözleşmenin şekli ve uygulanacak ispat kuralları sonucu değiştirebilir.

Özette “teklif kabul edildi” yazarken kayıtta yalnız “teklifi değerlendireceğiz” denmesi, küçük bir anlatım farkı değildir. Kabul, borç, çalışma koşulu veya fesih gerekçesi hakkında farklı sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle dosyaya sunulabilen bir belge ile içeriği güvenilir biçimde ispatlanan bir vakıa birbirinden ayrılmalıdır.

AI toplantı özeti mahkemede delil olarak kullanılabilir mi?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 199. maddesi, ses kayıtlarını ve elektronik ortamdaki verileri belge kapsamında düzenler. Uyuşmazlıktaki vakıaları ispata elverişli bir toplantı özeti de bu çerçevede belge olarak sunulabilir. Yapay zekâ tarafından oluşturulması, belgenin baştan dışlanmasını gerektirmez; doğruluğunu da garanti etmez.

Belge, senet ve kesin delil aynı şey değildir. Otomatik üretilmiş, imzasız bir özet yalnızca düzgün bir PDF’ye dönüştürüldüğü için senet niteliği kazanmaz. HMK m.205/2 uyarınca usulüne göre güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik veriler ise senet hükmündedir. Belgenin kim tarafından ve nasıl benimsendiği ayrıca incelenir.

Ses kaydı, konuşmanın kaydedilmiş hâlidir. Transkript, konuşmayı yazıya aktarır; özet ise bunun içinden bilgi seçip yeniden ifade eder. Dolayısıyla otomatik transkript de kontrol edilmelidir. Aynı sistemin ürettiği transkript ile özetin birbiriyle uyumlu olması, ikisinin kaydı doğru yansıttığını tek başına göstermez.

Orijinal ses kaydı neden önemlidir?

“Toplantıda hangi söz söylendi?” sorusunda kaynak kayıt, türetilmiş metnin denetlenmesini sağlar. Buna karşılık “taraflar daha sonra hangi koşulda anlaştı?” sorusunda sonradan gönderilen ve benimsenen belgeler de önemlidir. Bu iki soru aynı değildir.

HMK m.198, kanuni istisnalar dışında hâkimin delilleri serbestçe değerlendirmesini öngörür. HMK m.189/3 ise belirli delillerle ispatı gereken hususlar için sınır koyar. Bu hükümler, ses kaydı ile AI özeti arasında her uyuşmazlıkta uygulanacak otomatik bir üstünlük sırası kurmaz.

Sözleşme uyuşmazlığında özet tek başına yeterli olur mu?

Türk Borçlar Kanunu m.1 uyarınca sözleşme, karşılıklı ve birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulur. TBK m.12’ye göre kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmeler şekle bağlı değildir. Bununla birlikte sözleşmenin geçerli kurulması ile mahkemede nasıl ispatlanacağı farklı konulardır.

Şekle bağlı olmayan bir anlaşma toplantıda kurulmuş olabilir; fakat mahkemede HMK m.200’deki senetle ispat zorunluluğu gündeme gelebilir. Senede karşı ileri sürülen hukuki işlemlerde m.201, istisnalarda m.203 ayrıca dikkate alınır. Bu nedenle ses kaydının veya özetin her sözleşme iddiasını tek başına ispatlayabileceği söylenemez.

HMK m.202/2’deki delil başlangıcı için belge, iddia edilen işlemi muhtemel göstermeli ve kendisine karşı ileri sürülen kişi veya temsilcisi tarafından verilmiş ya da gönderilmiş olmalıdır. Yalnız iddiayı ileri süren tarafın kendi AI aracından aldığı çıktı, bu şartları kendiliğinden karşılamaz. Karşı tarafın gönderdiği veya benimsediği belge ise somut içeriğine göre değerlendirilebilir.

Tarafların onayladığı özetin etkisi

Bir tarafın “özetteki teslim tarihini kabul ediyorum” şeklindeki açıklaması, kayıtta bulunmayan yeni bir anlaşmanın parçası olabilir. Onayın hangi sürüme ilişkin olduğu, açıklamayı yapan kişinin yetkisi ve gereken şekil şartları kontrol edilmelidir. Dosyaya eklenen imza görseli veya uygulamadaki onay düğmesi, güvenli elektronik imzayla aynı hukuki nitelikte varsayılamaz.

Özetin e-postayla gönderilmesine cevap verilmemesi de her durumda kabul değildir. TBK m.6’daki örtülü kabul şartları, tarafların ilişkisi ve varsa özel düzenlemeler incelenmelidir. Yalnız “itiraz gelmedi” denilerek otomatik özetin bütün içeriği bağlayıcı sayılmamalıdır.

Ticari ilişkide teyit mektubu ayrıca önemlidir. TTK m.21/3, iletişim araçlarıyla veya sözlü kurulan sözleşmelerin ve yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan yazıya, alındığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesine hukuki sonuç bağlar. Bu hükmün uygulama şartları varsa yazının önceki sözleşme veya açıklamalara uygunluğu kabul edilmiş sayılır. Her AI özeti kendiliğinden teyit mektubu değildir; ticari ilişkinin kapsamı, yazının niteliği ve ulaştığı tarih incelenmelidir. Böyle bir yazı, hiç yapılmamış sözleşmenin yalnız susmayla kurulması şeklinde değerlendirilmemelidir.

“AI özeti esas alınır” maddesi geçerli midir?

Sözleşmedeki böyle bir düzenleme, içeriğine göre delil sözleşmesi olarak incelenebilir. HMK m.193, delil sözleşmesine imkân tanır; ancak bir tarafın ispat hakkını imkânsız kılan veya fevkalade güçleştiren sözleşmeleri geçersiz sayar. Düzenlemenin yazılı biçimi, kapsamı ve özeti kimin değiştirebildiği önemlidir. Bu hüküm, kaynak kayıt üzerindeki denetimi sınırsız biçimde kaldıran bir izin gibi okunmamalıdır.

İş uyuşmazlığında hangi ayrımlar yapılmalıdır?

İş toplantısında “işçi yeni çalışma düzenini kabul etti” veya “görevini yerine getirmeyeceğini söyledi” şeklinde bir özet üretilebilir. Bu durumda yalnız özetin doğruluğu değil, hangi hukuki sonucun ileri sürüldüğü de belirlenmelidir.

4857 sayılı İş Kanunu m.22 kapsamındaki çalışma koşullarında esaslı değişiklikte yazılı bildirim ve işçinin altı işgünü içinde yazılı kabulü aranır. İşverence tek taraflı üretilen AI özeti, işçinin yazılı kabulüyle eş tutulamaz. İşçinin sonradan verdiği onay varsa bunun biçimi ve içeriği ayrıca incelenir.

İşe iade uyuşmazlığında feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü, İş Kanunu m.20/2 uyarınca işverendedir. İşçinin feshin başka bir sebebe dayandığı iddiasında ise ilgili ispat yükü kendisine aittir. AI özeti kullanılması bu dağılımı kendiliğinden değiştirmez. İş ilişkisindeki bütün iddiaların ispat yükünün aynı tarafta olduğu da söylenemez.

Ses kaydının hukuka uygunluğu nasıl değerlendirilir?

HMK m.189/2’ye göre hukuka aykırı elde edilen deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu nedenle kaydın konuşmayı doğru yansıtması, elde edilişinin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Kayıt bildirimi, katılımcıların iradesi, konuşmanın niteliği ve kaydın alınma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Türk Ceza Kanunu m.133, aleni olmayan konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınmasına ilişkin suçları düzenler. Toplantıya katılmak, diğer kişilerin konuşmalarını sınırsız biçimde kaydetme yetkisi vermez. “İleride davada kullanacağım” düşüncesi de tek başına yeterli hukuki gerekçe değildir. Kaydı almak, başka kişilere göndermek ve kamuya açıklamak ayrı işlemlerdir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 15.02.2012 tarihli, E.2011/2-703, K.2012/70 sayılı kararında; boşanma uyuşmazlığında karşı tarafın rızası dışında, sırf delil olarak kullanılmak amacıyla bir kurgu sonucu oluşturulan CD’nin hükme esas alınamayacağını değerlendirmiştir. Bu karar AI toplantı özetine ilişkin değildir; kayıt oluşturma koşullarının önemini gösterir. Her gizli kaydın aynı olaya ve sonuca tabi olduğu şeklinde genelleştirilmemelidir.

Uyuşmazlık ceza yargılamasına konu olursa CMK m.206/2-a ve m.217 ayrıca uygulanır. Kanuna aykırı elde edilen delilin reddi ile duruşmaya getirilip tartışılan hukuka uygun delillerin değerlendirilmesi, ceza muhakemesinin kendi kuralları içinde ele alınmalıdır.

AI özeti ile kayıt arasındaki çelişki nasıl gösterilir?

“AI yanlış yazmış” şeklindeki genel itiraz yerine, tartışmalı cümle ve bunun hangi iddiayı etkilediği açıklanmalıdır. HMK m.194, vakıaların somutlaştırılmasını ve hangi delilin hangi vakıayı ispatlamak için gösterildiğinin belirtilmesini gerektirir.

Varsayımsal örnek: Özette “müşteri bedel artışını kabul etti” yazmaktadır. Kaydın 18:20–18:55 bölümünde ise “artışı inceleyip ayrıca döneceğiz” denilmektedir. İtiraz, bu bölümün öncesi ve sonrasıyla birlikte incelenmesini; toplantı sonrası yazışmaların ve onay kayıtlarının değerlendirilmesini istemelidir. Kaydın kendisinin doğru ve hukuka uygun olduğu da ayrıca denetlenir.

1. Özgün dosyaları koruyun: Mevcut ses kaydı, otomatik transkript ve özetin ilk sürümünü ayrı saklayın. Çalışma kopyasında yapılan değişiklikleri özgün dosyanın üzerine yazmayın.
2. Çelişkiyi işaretleyin: Özet cümlesini, kayıttaki zaman aralığını ve etkilediği hukuki iddiayı yan yana gösterin.
3. Üretim sürecini belgeleyin: Uygulama, üretim zamanı, kullanılan girdi, erişilebilen sürüm bilgileri ve insan tarafından yapılan düzeltmeler kaydedilsin.
4. Onayı araştırın: Özetin kimlere gönderildiği, kim tarafından ve hangi sürüm üzerinden onaylandığı veya reddedildiği belirlensin.
5. Teknik inceleme isteğini somutlaştırın: Eksik bölüm, konuşmacı aidiyeti veya değiştirme şüphesi varsa incelemenin bunlara yönelmesi sağlansın.

HMK m.219–220 çerçevesinde karşı tarafın elindeki ilgili belgenin ibrazı istenebilir. İbraz edilmemesinin sonuçları, mahkemenin kararı ve kanuni şartlara bağlıdır; otomatik olarak karşı tarafın davayı kaybetmesi anlamına gelmez.

Kayıtların silinmesi veya sonradan elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması riski varsa HMK m.400–401 kapsamında delil tespiti değerlendirilebilir. Hukuki yarar ve gecikme riski somutlaştırılmalıdır. Delil tespiti yapılması, kaydın hukuka uygunluğunu veya iddianın haklılığını kendiliğinden kesinleştirmez.

Bilirkişi incelemesinde hangi sorular sorulabilir?

HMK m.266 uyarınca özel veya teknik bilgi gereken hususlarda bilirkişi incelemesine başvurulabilir. İnceleme, yalnız AI özetini yeniden okumakla sınırlı kalmamalıdır. Tartışmalı vakıaya göre şu sorular yöneltilebilir:

• Dosya, bildirilen toplantının tamamını içeriyor mu; kesinti veya birleştirme belirtisi var mı?
• Tartışmalı söz duyulabiliyor mu; kime ait olduğu mevcut verilerle belirlenebiliyor mu?
• Transkript, olumsuzlukları, rakamları, tarihleri ve koşul ifadelerini doğru aktarmış mı?
• Özet, öneriyi kabul veya olasılığı kesin karar gibi göstermiş mi?
• Özetin farklı sürümleri ve sonradan yapılan değişiklikler ayırt edilebiliyor mu?

Dosyanın SHA-256 gibi bir özet değerinin alınması, sonraki kopyaların aynı baytlardan oluşup oluşmadığının kontrolüne yardımcı olur. Bu işlem, kaydın daha önce değiştirilmediğini, konuşmanın gerçekliğini veya hukuka uygun elde edildiğini tek başına kanıtlamaz. İnceleme yönteminin ve teknik sınırların raporda açıklanması gerekir.

Hukuki nitelendirme hâkime aittir; bilirkişi teknik inceleme yapar. HMK m.279/4 ve m.282 bu ayrım bakımından önemlidir. Raporda çelişki giderilmemişse HMK m.281 uyarınca, kural olarak tebliğden itibaren iki hafta içinde açıklama, tamamlama veya yeni bilirkişi talep edilebilir. Teknik çalışma nedeniyle kanundaki şartlar varsa ilk süre içinde başvurularak bir defaya mahsus, iki haftayı geçmeyen ek süre istenebilir; uzama kendiliğinden gerçekleşmez.

AI toplantı araçlarında KVKK bakımından neye dikkat edilmelidir?

Kişilerin belirlenebildiği ses kayıtları, transkriptler ve özetler kişisel veri içerebilir. KVKK m.4–6, m.10 ve m.12 çerçevesinde işleme şartı, amaçla sınırlılık, doğruluk, aydınlatma ve veri güvenliği değerlendirilmelidir. Sağlık veya sendika üyeliği gibi bilgiler geçiyorsa özel nitelikli veri şartları ayrıca gündeme gelir.

KVKK m.5/2-e ve özel nitelikli veriler için m.6/3-d, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu işlemeyi düzenler. Ancak hak arama amacı, bütün toplantı verilerini sınırsız biçimde toplama ve paylaşma izni değildir. Uyuşmazlıkla ilgisiz bölümlerin dolaşıma sokulması önlenmeli; özgün kaydın güvenli biçimde korunması ile sunulacak inceleme kopyası ayrı planlanmalıdır.

Kayıt yabancı bir hizmet sağlayıcıya aktarılıyor veya yurt dışından erişilebilir hâle getiriliyorsa KVKK m.9’daki aktarım şartları da incelenmelidir. Yeterlilik kararı ve uygun güvence yolları dikkate alınmadan yalnız “katılımcılar kabul etti” sonucuyla yetinilmemelidir. Ayrıntılar, Kişisel Verileri Koruma Kurumunun yurt dışına aktarım rehberinde açıklanmaktadır.

Sık sorulan sorular

Ses kaydı silinmişse AI özeti kullanılamaz mı?

Kullanılabilirliği baştan ortadan kalkmaz; fakat kaynakla karşılaştırma yapılamaması güvenilirlik incelemesini sınırlar. Özetin üretim kayıtları, taraf açıklamaları ve diğer belgeler değerlendirilir. Kaydın silinmiş olması, özetin doğru olduğunu göstermez.

AI’nin yüksek doğruluk oranı bildirmesi yeterli midir?

Hayır. Genel bir başarı oranı, tartışmalı toplantıdaki cümlenin doğru aktarıldığını ispatlamaz. NIST’in üretken yapay zekâ risk profili de sistemlerin yanlış içeriği güvenli bir anlatımla sunabilmesi riskini ele alır. Somut cümle, kendi kaynağı üzerinden denetlenmelidir.

Özetteki hata, diğer bütün delilleri geçersiz kılar mı?

Kendiliğinden böyle bir sonuç doğurmaz. Hatanın kapsamı, hangi vakıayı etkilediği ve diğer delillerle ilişkisi incelenir. Tek cümlelik hata ile konuşmacıları sistematik biçimde karıştıran veya kaynağı belirsiz bir özet aynı güvenilirlik sorununu oluşturmaz.

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut hukuki sorunlarınız için bir avukata danışmanız gerekir.

Yazar: Av Batuhan Can ZANBAK   Yayınlanma Tarihi: 13.10.2026   Son Güncellenme Tarihi: 13.10.2026